Disiplinlerarası yaklaşım olarak çağdaş sanatta portre algısı

Abstract

Sanat alanında yapılan tüm üretimler sanatçının öznel dünyasını ve yaşamsal gerçeğini ifade etmektedir. Bu ifade etme durumunda sanatsal bir söylem olarak portre, sanatçı ve izleyici açısından da oldukça önemli bir konuma sahiptir. Portre kısaca sanatsal üretime konu olan ve “özne” konumunda olan bireylerin kişilik, karakter, duygusal hali gibi birçok fiziksel ve ruhsal alanda bilgi verebilmektedir. Bu açıdan değerlendirildiğinde portre bir sanatsal üretim olmasının yanı sıra yapıldığı ana ve onun özel koşullarına sanatçı/izleyici için şahitlik eder. Üretim olanaklarının sanayi devrimiyle artışı ve yaşanan toplumsal değişimlerin sonucunda hayatın her alanında olduğu gibi sanatın her alanında da farklılıklar gözlenmeye başlamıştır. Bu durum 1960 sonrası sanat bağlamında da öznel ve özgür bir yapı kazanmıştır. Özellikle 20. yüzyılda inanılmaz bir ivme ile artış kazanan ve günümüze kadar da devam eden bilimsel ve teknolojik alanlarda yaşanan baş döndürücü yenilikler dikkat çekicidir. Bu dönemde yaşanan değişimler ve gelişmeler toplumu etkilediği kadar sanatçıları ve onların üretimlerini de doğrudan etkilemiştir. Bu çalışmada dünya sanat tarihi içinde etkili bir yere sahip olan portreler ve sanatçıları hakkında üretimleri üzerinden bilgilendirmelerde/yorumlamalarda bulunulmuştur. Ayrıca sanatçıların portreye ilişkin toplumsal ve bireysel yaklaşımlarının yanı sıra ifade biçimleri üzerinde de durularak günümüz sanatına etkileri incelenmiştir. Özellikle teknolojik gelişmelere paralel olarak malzeme çeşitliliği ve kavramsal boyutta konu zenginliği ile yeni bir ifade olanağı kazanan portre uygulamaları çağdaş sanat dinamikleri açısından değerlendirildiğinde farklı deneyimlere olanak tanımıştır. Sanat alanında özellikle 1960 sonrası yıllara tarihlenen yeni ifade arayışları portre sanatına da kavramsal bir anlam kazandırmıştır. Portre uygulamaları disiplinlerarası süreç bağlamında sanatçının ifade aracı olarak deneysel bir süreç olarak ortaya çıkmıştır. Bu araştırmanın ana teması özellikle deneyime dayanan sanatsal üretimlerde portre ana temasına odaklanarak güncel örneklerin araştırılması/incelenmesi olarak değerlendirilebilinir.