Modern Türk edebiyatında portre şiirler (1860-2000)

Abstract

Portre, insanın dış görünümünü, karakterini, kimliğini, varoluşunu ve hayatını çeşitli biçimlerde betimleyen bir sanat türüdür. İlk adımlarını tarihin uzak evrelerinden itibaren resim sanatı sınırları içerisinde büyülten portre formu, modernizmin ivme yakaladığı zamanlarla birlikte yeni ifade imkânları edinir. Söz konusu ifade imkânlarından biri de edebiyattır. Edebiyat, türün modern lisânının daha ayrıntılı varyantı konumundaki yazınsal portreyi doğurur. Yazınsal portre ise kendi bünyesinden türettiği, görsellik ve simgesellik bağlamında yüksek birikime sahip portre şiir tarzını sanat sahnesine sürer. Düzyazı alanında müstakil eserler üretme noktasında henüz yeterine olgunluk sağlayamayan Türk edebi portresi, manzum bağlamda gitgide daha da büyüyen bir akım, külliyat oluşturur. Tanzimat devrinde Namık Kemâl nezdinde görünür olmaya başlayan Türkçe portre şiir devinimi son kertede en verimli dönemlerini yaşar. Bu tezde, XIX. asırdan XX. yüzyılın sonlarına kadarki zaman diliminde kaleme alınmış olan Türkçe portre şiirlerin tespit edilip incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışma, portre şiirlerin yanı sıra, portre resmi ve edebi portre türlerinin terminolojileri ve gelişim seyirlerini de odağa almaktadır.