Aristoteles ve Stephen Hawkıng bağlamında zamanın ölçülebilirliği üzerine felsefi tartışmalar

Abstract

Bu çalışma zamanın mutlaklığı, göreliği ve ölçülebilirliği problemi üzerine Aristoteles’ten (M.Ö. 384- 322) Stephen Hawking’e (1942-2018) felsefi bir sorgulama amacını taşımaktadır. Zamanın ne olduğu meselesi Antik Çağ’dan günümüze kadar pek çok düşünür tarafından incelenmiştir. Zamana dair problemlerin modern fiziğin çalışma alanı içerisinde incelenmesi gerektiğine dair yaygın bir görüş olsa da varlık felsefesi, doğa felsefesi, zihin felsefesi, dil felsefesi gibi felsefenin çeşitli alanlarının yanında psikoloji, sosyoloji, matematik, fizik ve tıp vb. disiplinler arası alanlarda tartışılmaya devam etmektedir. Zamanın ne’liğine dair nesnel ve öznel, mutlak ve göreli görüşlerin karşılaştırılması zamanın ölçülebilirliğine dair sorunun açıklanmasını kolaylaştıracaktır. Felsefe tarihinde Aristoteles zaman sorununu sistemli bir şekilde ilk kez tartışmaya açmıştır. Zamanın nesnel ve öznel boyutu Aristoteles ile tartışılmaya başlamıştır. Zamanın mutlaklığı ilk olarak Aristoteles’te görülmüş ve Newton’da da güncelliğini uzun yıllar korumuştur. Bundan sonra Albert Einstein görelilik teorisine binaen zamanın da göreceli olduğunu söylemiştir. Hawking evren anlayışından hareketle zamanın göreli olduğunu benimsemiş ve zaman düşüncesini oluştururken zaman oku, sanal ve gerçel zaman kavramlarından yaralanarak zamanı açıklamıştır. Bu bağlamda tezde İlk Çağ filozoflarından Aristoteles’ten günümüz fizikçilerinden Hawking’e zamanın nasıl değişim ve dönüşüm geçirdiği tespit edilmeye çalışılacaktır