Futbolcularda quadriceps açısı, alt ekstremite açıları ile denge parametreleri ve antropometrik ölçümler arasındaki ilişkisinin değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışmanın temel amacı; aktif olarak futbol oynayan sporcularda quadriceps açısı (Q açısı), alt ekstremite açıları ve antropometrik ölçümler ile statik-dinamik denge parametreleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışmanın hedefleri arasında, alt ekstremite biyomekaniğinin denge ve fonksiyonel performans üzerindeki etkisini belirlemek ve sporcu rehabilitasyon süreçlerine bilimsel veri sunmak yer almaktadır. Araştırma, betimsel ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Çalışma grubu, GMG Kastamonu Spor Kulübü U19 takımında oynayan, en az 3 yıllık futbol geçmişine sahip 31 erkek futbolcudan (yaş: 17,74\pm 0,81 yıl; boy: 176,72\pm 4,28 cm; vücut\ ağırlığı: 69,95\pm 5,46 kg; VKİ: 22,40\pm 1,65\ kg/m^2) oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde; antropometrik ölçümler (alt ekstremite ve tibia uzunluğu, femur bikondiler genişliği vb.), Q açısı ölçümü, varum açısı (interkondiler mesafe) ve naviküler düşme testleri uygulanmıştır. Fonksiyonel kapasiteyi belirlemek için Tek Adım Atlama ve Üç Adım Atlama testleri; dengeyi değerlendirmek için ise Stork Denge Testi (statik) ve Yıldız Denge Testi (YDT- dinamik) kullanılmıştır. Verilerin analizinde normallik dağılımına göre Pearson ve Spearman Korelasyon testleri uygulanmış, anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların sağ Q açısı 11,33\pm0,51^{\circ}, sol Q açısı 11,51\pm0,53^{\circ} ve ortalama varum açıklığı 60,30\pm12,90 mm olarak saptanmıştır. Yapılan analizlerde sağ ve sol Q açısı arasında yüksek düzeyde pozitif korelasyon (r=0,780; p<0,01) belirlenmiştir. Alt ekstremite dizilimi ile performans ilişkisi incelendiğinde; varum açıklığı ile sol tek adım atlama performansı arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=-0,378; p=0,036). Buna karşın, Q açısı ile naviküler düşme, statik denge (Stork) ve sıçrama performansları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0,05). Çalışma sonucunda, futbolcularda varum diziliminin artışının patlayıcı kuvvet performansını (sıçrama mesafesi) olumsuz etkilediği, ancak Q açısının denge performansı üzerinde tek başına belirleyici bir faktör olmadığı saptanmıştır. Bu bulgular, futbolcuların performans ve risk analizlerinde alt ekstremite biyomekaniğinin ve kinetik zincirin bütüncül olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.