Bir eser olarak ya da bir malzeme olarak çini

Abstract

Geçmişten günümüze süregelen sanatlarımızdan belki de en çok ve çeşitli kullanım alanına sahip olan çini, Türk seramik sanatında oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Dayanıklılığı, çok renkli olması, kullanım alanı genişliği ve estetik unsurlar barındırması ile çini, özellikle dekoratif bir kaplama malzemesi olarak mimari eserlerin çeşitli bölümlerinde tercih edilmiş ve mimari ile çininin gelişimi paralel şekilde devam etmiştir. Çini, mimarinin dışında kullanım eşyaları olarak da karşımıza çıkmaktadır. Bu ürünlerin tabak, kâse, sürahi gibi günlük yeme içme kapları ve biblo, oyuncak, tabure, kandil, kalemdan gibi farklı alanlarda kullanılan eşyalar olarak da üretildiği görülmektedir. Yapıldığı dönemin estetik ve sanatsal anlayışını da üzerinde barındıran çini, bu tez çalışmasında malzeme ya da eser olarak değerlendirilmesi açısından irdelenmiştir. Türklerde mimaride seramik kullanımının ilk örnekleri Uygurlar Dönemi’ne kadar gitmektedir. Türk tarihinde seramik kullanımı geniş bir dönemi kapsadığından dolayı inceleme konusu Selçuklu ve Osmanlı Dönemi çini niteliği taşıyan Türk seramikleri olarak sınırlandırılmıştır. Günümüzde de oldukça farklı amaçlar için üretilen ve kullanılan çiniye yeni bir bakış açısı kazandırmak amacı ile yapılan bu çalışmanın çini sanatına gönül vermiş olan ve gelecekte yetişecek çini sanatçılarına, mimarlara ve farklı disiplinlerde çalışma yapan konunun uzmanlarına çininin malzeme ya da eser olma özellikleri ile ilgili fikir vermesi açısından fayda sağlayacağı düşünülmektedir.