Etkili mikroorganizmaların doğal çam türlerinin tohum çimlenme özelliklerine etkisi

Abstract

Türkiye'de doğal yayılış alanı geniş ve de kitlesel fidan üretimi en çok olan dolayısıyla da ağaçlandırma çalışmalarında en yaygın kullanılan türlerin başında Anadolu karaçamı (Pinus nigra J. F. Arnold) olmak üzere doğal çam türleri gelmektedir. Bu çalışmada; teknik ve teknoloji olarak zirai üretimde doğan ve gelişen "Etkili Mikroorganizmalar (EM)" uygulamasının ormancılık sektöründe orman ağacı tohumları çimlenme karakteristiklerine etkilerinin ortaya konulması hedeflenmiştir. Bu amaçla bu tez çalışmasında; Anadolu karaçamı (Pinus nigra J. F. Arnold) ve sarıçam (Pinus sylvestris L.) türlerinin tohum çimlenme karakteristikleri üzerinde etkin mikroorganizmaların etkisi araştırılmıştır. Bu tez çalışması; etkin mikroorganizma (EM) çeşitlerinin ve uygulama dozlarının tür bazında çimlenme hızı, çimlenme yüzdesi ve ortalama çimlenme süresi üzerine etkilerini belirlemeye yöneliktir. Araştırma kapsamında kullanılan doğal iki çam türü tohumlarına dört farklı EM (EM-A, EM-5, EM-GOLD ve EM-FPE) çeşidi, üç dozda (%5-Düşük, %15-Orta ve %25-Yüksek) kullanılarak Kontrol işlemleri ile mukayese edilmiştir. Araştırma sonucunda; Gerek karaçam gerekse sarıçamda incelenen tohum çimlenme hızı, çimlenme yüzdesi ve ortalama çimlenme süresi üzerine EM çeşidi, dozu ve ikili etkileşimlerinin istatistiki anlamda önemli etkileri saptanmıştır. Bununla birlikte, Kontrol işlemi her iki türde ve araştırılan bağımlı değişkenlerde en üst homojen gruplarda yer almıştır. Ayrıca, karaçam tohum çimlenme hızı üzerinde; EM-5 * Düşük, Kontrol ve EM-FPE * Düşük işlem kombinasyonlarında; çimlenme yüzdesi üzerinde EM-FPE * Düşük işlem kombinasyonu ve ortalama çimlenme süresi değişkeni üzerinde ise EM-A * Düşük ve Kontrol işlemlerinde en olumlu etki saptanmıştır. Sarıçam tohumları çimlenme hızı üzerinde EM-FPE * Düşük işlem kombinasyonu, çimlenme yüzdesi üzerinde EM-FPE-Düşük işlem kombinasyonu ve ortalama çimlenme süresi üzerinde ise Kontrol ve EM-5 * Düşük işlem kombinasyonu en olumlu etkiyi yaptığı tespit edilmiştir.