Stratejik istihbaratın kamu yönetimi ve uluslararası ilişkilere etkileri

Abstract

İnsanlık tarihi boyunca bireyler bazen bilinmeyeni bilmek, keşfetmek arzusu ile bazen de güvenlikleri için bilgiler toplamışlardır. Devletler ise ulusal güvenliklerini sağlamak, siyasi kararlar almak veya siyasi çıkarlarını korumak için bilgi toplamak ihtiyacı duymuşlardır. Devletlerin bilgiye olan ihtiyaçları başlarda yalnızca haber alma faaliyeti olarak gerçekleştirilmiş olmasına karşın yakın tarihimizde her devlet kendi bekası için diğer devletler, devlet dışı gruplar veya bireyler hakkında bilgiler toplayacak kurumsal istihbarat yapılanmaları oluşturmuşlardır. Devletlerin bir anlamda bağışıklık sistemi denilebilecek istihbarat yapılanmaları, siyasi karar alıcıların karşılaştıkları siyasal, askeri, ekonomik ve sosyal sorunlara teyit edilmiş bilgiler sunarak siyasi karar alıcı iradeye yardımcı olmaktadırlar. İstihbarat yapılanmaları, başarılı bir karar alma süreci için siyasi karar alıcı iradeye günlük sorunlara üretecekleri çözümlerde genellikle taktiksel veya operasyonel istihbarat sunarken, çözümü uzun zamana yayılan ve sonuçları hemen gözlemlenemeyen konularda stratejik istihbarat sunarak bu işlevini yerine getirmektedir. Ancak kamu yönetiminin başarılı olması için yalnızca istihbarat faaliyetleri ile elde edilen verilerin olması yeterli olmayıp, yönetimsel karar alma sürecinin de istihbari verilerle uyum içerisinde yürütülmesi gerekmektedir. Ayrıca başarılı bir karar alma süreci için öncelikle bilginin elde edilmesi ve analiz edilmesinin yanında, edinilen bilgilerin objektif olarak sunulması ve gizlilik ilkesine uygun saklanması da elde edilmesi kadar önemlidir. İstihbarat birimlerinin de devleti temsil eden siyasal iradenin kamu yönetimi ve uluslararası politikalarında karar alma mekanizmasının bir parçası olmaları, faaliyetlerinin gizli olmasını gerektirmektedir. 16. yüzyılda güçlü bir istihbarata sahip olan Venedik Devleti’nde gizlilik bir erdem olarak görülmekte ve “Hiçbir şey, konseylerimizde tartışılan sırların ifşası kadar tehlikeli olamaz ve devlet işlerimizi hasara uğratıp tahrip edemez.” denilerek devletin bekası için devlet işlerinde gizliliğin ne kadar önemli bir olgu olduğu hususu vurgulanmıştır. Sonuç olarak devletlerin gerek kamu yönetiminde gerekse uluslararası ilişkilerinde yardımcısı olan istihbarat birimleri tarafından gizlilik içerisinde temin edilen çarpanı yüksek stratejik, taktik ve operasyonel istihbarat bilgileri, temsil ettikleri devletin kamu yönetiminde ve diplomatik ilişkilerinde doğru stratejik hamleler yapmasına yardımcı olmaktadır. Dolayısıyla kamu yönetiminde ve uluslararası ilişkilerde başarılı istihbarat faaliyetleri ile büyük kazanımlar elde edilebilecekken, başarısız istihbarat faaliyetleri ile alınacak kararlar da yönetim başarısızlığına neden olabilecektir.