din sosyolojisi açısından islami inanç topluluklarının yeni mekânları: youtube kanalları

Abstract

Hayatın hemen her alanının dijital ortama aktarıldığı günümüzde dini niteliklere sahip kişi ve gruplar da buralarda yerini almıştır. Görsel, işitsel ve yazılı olarak içerik oluşturmaya yardımcı olan YouTube web sitelerine nazaran daha cazip hale gelmiştir. Nitel araştırma yöntemi kullanılan bu çalışmada Türkiye’de faaliyet gösteren dini nitelikli YouTube kanalları ele alınmıştır. Çalışmamız boyunca örneklem grubu olarak ele alınan bu kanalların kendilerini nasıl tanımladıkları, hangi tür içerik içerik ürettikleri, kimleri öteki olarak tanımladıkları ve hangi bilgi kaynaklarını kullandıklarına ulaşılmaya çalışılmıştır. Bunların yanı sıra söz konusu kanalların dünya görüşleri ve popüler gündelik hayata dair fikir ve söylemlerde hangi konular üzerine yoğunlaşıldığının da tespiti amaçlanmıştır. Günümüzde sanal mekânlar giderek popülerlik kazanmaktadır. Din dâhil hayatın her alanı sosyal medyadaki yerini almıştır. Din, kişilerin tercihine göre bireysel ya da gruplar halinde de yaşanabilmektedir. Topluluk halinde dini hayatını sürdürmeyi tercih eden kişilerin oluşturdukları dini grupların bazıları direkt sanal mekânlarda yapılanabilmektedir. Bunun yanı sıra fiziksel olarak bir topluluğu bulunan dini gruplar varlıklarını çeşitli amaçlar güderek bu ortamlara yansıtabilmektedir. Bizim çalışmamız YouTube’ta en fazla abone sayısına sahip altı kanalın incelenmesiyle oluşturulmuştur. En fazla abone sayısı olan Sözler Köşkü, Hayalhanem ve Maksat 114 YouTube kanallarının dernek adı altında fiziksel bir mekânlarının bulunduğu, ortak bir kaynaktan beslendikleri, yaptıkları faaliyetler itibariyle birbirilerinin benzerleri olduğu ve yeni bir hareket, yeni bir ekol olarak ortaya çıktıkları görülmüştür. Ele aldığımız diğer kanalların ise (Cübbeli Ahmet Hoca, Nurettin Yıldız, İhsan Şenocak) belirli dini toplulukların sosyal medyaya yansımasından ibaret olduğu tespit edilmiştir.