Aşık Paşa’da ahlâk anlayışı

Abstract

Âşık Paşa XIV. yüzyılda Arapsun’da doğmuştur. Yaşadığı dönemin şartları içinde Anadolu’nun buhranlı günlerinde sıkıntıları azaltabilmek için önemli roller üstlenen Âşık Paşa, halkın sosyal hayatına temas ederek onları hakikate yöneltme ve birlik içinde tutma gayesi gütmüştür. Bu nedenle tasavvufa dayalı ahlâk merkezli düşüncelerini açıklamak üzere Garib-nâme adlı eserini kaleme almıştır. Ahlâkla ilgili meseleler bir toplumun iyileşme ya da çökme nedenlerinin başında gelir. Âşık Paşa da eserinde Osmanlı'nın kuruluş dönemine tekabül eden süreçte topluma birlik şuurunu aşılamak ve insana insanlığını hatırlatmak için yapılması gerekenleri sade Türkçesiyle ve nazım türünde anlatmıştır. Onun ahlâki düşüncelerini analiz etmek bu tezin temel amacını oluşturmaktadır. Buna ilaveten onun mezkûr eseri ve günümüze intikal eden diğer küçük hacimli eserleri öncülüğünde dönemin ahlâk, bilgi ve tasavvuf anlayışına ışık tutmak da önem arzetmektedir. Bu minvalde Âşık Paşa’nın insan felsefesi ve toplum anlayışına dayanan düşünceleri açıklanmaya çalışılacaktır.