1. kademe özel eğitim sınıflarında okutulan matematik ders kitabının incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 1. kademe özel eğitim sınıflarına dağıtılan Matematik ders kitabının, bu sınıflarda görev yapan özel eğitim öğretmenlerinin görüşlerine dayalı olarak incelenmesidir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile belirlenen 32 özel eğitim öğretmeninden oluşmaktadır. Veriler, uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanan yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi tekniği kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, öğretmenlerin genel olarak ders kitabını "çok az/neredeyse hiç" sıklığında kullandığı, kitabın ana öğretim materyali olmaktan ziyade içerik takibi yapmak için kullanılan bir rehber olarak görüldüğü belirlenmiştir. Ders kitabının içeriği hafif düzey zihinsel yetersizliği olan öğrenciler için kısmen uygun bulunmakla birlikte; orta-ağır düzey zihinsel yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğu olan öğrenciler için soyut, karmaşık ve bilişsel seviyenin üzerinde bulunmuştur. Kitabın güçlü yönleri arasında görsellerin dikkat çekiciliği ve planlamayı kolaylaştırdığı görüşü öne çıkarken; en sınırlı yönü olarak etkinlik sayısının yetersizliği, somuttan soyuta ilkesine uyulmaması ve bireyselleştirmeye imkân tanımaması görüşleri bildirilmiştir. Bu sınırlılıklar nedeniyle öğretmenlerin yardımcı kaynak kullanımını öğretimi sürdürebilmek adına bir zorunluluk olarak gördükleri, bu durumun öğretmen üzerinde ciddi bir materyal hazırlama ve uyarlama yükü oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca araştırmanın sonuçları, yılsonunda Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) hedeflerine ulaşma oranının yüksek olduğunu gösterse de; bu başarının ders kitabının niteliğinden değil, öğretmenlerin yaptığı yoğun uyarlamalar, gerçekçi hedef belirleme ve materyal desteğinden kaynaklandığını ortaya koymuştur. Bununla birlikte, akademik başarı sağlanmasına rağmen aile desteğinin eksikliği ve evde tekrar yapılmaması nedeniyle edinilen becerilerin kalıcılığında ve genellenmesinde sorunlar yaşandığı tespit edilmiştir. Elde edilen bu sonuçlar doğrultusunda; tek tip kitap yerine öğrenci düzeyine uygun modüler fasiküllerin ve dijital destekli materyallerin geliştirilmesi, sınıflara somut eğitim araçları desteğinin sağlanması önerilmiştir.