<link rel="stylesheet" href="styles.f3b1fba60ec7970c.css">

HFACS yaklaşımı ile ticari havacılıkta insan faktörlerinin sınıflandırılması (2015-2024) bakım odağında bir uygulama

dc.contributor.authorÖzveren, Özcan
dc.date.accessioned2026-11-18T13:42:28Z
dc.date.issued2026
dc.description.abstractHavacılık sektörü, yüksek teknolojiye dayalı yapısına rağmen insan performansının belirleyici olduğu karmaşık ve riskli bir sistemdir. Bu çalışmada, ticari sabit kanatlı hava araçlarında meydana gelen bakım kaynaklı kaza ve ciddi olaylarda insan faktörlerinin rolü HFACS modeli çerçevesinde incelenmiştir. Araştırma, nitel ve nicel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma yöntemle yürütülmüştür. Çalışmanın veri kaynağını, 2015–2024 yılları arasında Birleşik Krallık Hava Kazaları Araştırma Kurulu tarafından yayımlanan kaza ve ciddi olay raporları oluşturmaktadır. İncelenen 243 rapor arasından bakım kaynaklı olduğu belirlenen 89 olay araştırmanın örneklemine alınmıştır. Raporlar doküman analizi yöntemiyle değerlendirilmiş, insan faktörleri HFACS'in dört düzeyli yapısına göre kodlanmış ve elde edilen veriler SPSS programında frekans, yüzde, Ki-kare, Goodman ve Kruskal Lambda katsayısı ve Odds Ratio analizleriyle incelenmiştir. Ayrıca insan tabanlı kodlama sonuçları ile yapay zekâ tabanlı sınıflandırma sonuçları karşılaştırılmıştır. Bulgular, bakım kaynaklı kaza ve ciddi olayların çok katmanlı bir nedensellik yapısına sahip olduğunu göstermiştir. Emniyetsiz davranışlar düzeyinde yetenek ve karar hataları ile alışılmış ihlaller, ön koşullar düzeyinde teknolojik çevre, ekip kaynak yönetimi ve fiziksel çevre öne çıkmıştır. Emniyetsiz yönetim düzeyinde yetersiz yönetim ve bilinen problemlerin düzeltilmesinde başarısızlık, örgütsel etkiler düzeyinde ise örgütsel süreçler ve kaynak yönetimi belirgin faktörler olarak belirlenmiştir. HFACS seviyeleri arasında anlamlı ilişkilerin bulunması, bakım emniyetinin yalnızca çalışan performansına değil, planlama, gözetim, kaynak yönetimi ve emniyet kültürüne de bağlı olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak çalışma, bakım kaynaklı kazaların önlenmesinde insan faktörlerinin sistem yaklaşımıyla değerlendirilmesinin önemini vurgulamakta ve önleyici emniyet stratejilerinin geliştirilmesine katkı sunmaktadır.
dc.identifier.citationÖZVEREN, Ö. (2026). HFACS yaklaşımı ile ticari havacılıkta insan faktörlerinin sınıflandırılması (2015-2024) bakım odağında bir uygulama (Tez No. 1020464) [Yüksek lisans tezi, KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ]. Ulusal Tez Merkezi.
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12597/44908
dc.language.isotr
dc.publisherKastamonu Üniversitesi
dc.subjectBakım Kaynaklı Kazalar
dc.subjectHavacılık Emniyeti
dc.subjectHFACS Modeli
dc.subjectİnsan Faktörleri
dc.subjectKaza Analizi
dc.subjectTicari Sabit Kanatlı Hava Araçları.
dc.subjectAccident Analysis
dc.subjectAviation Safety
dc.subjectCommercial Fixed-Wing Aircraft
dc.subjectHFACS Model
dc.subjectHuman Factors
dc.subjectMaintenance-Related Accidents.
dc.titleHFACS yaklaşımı ile ticari havacılıkta insan faktörlerinin sınıflandırılması (2015-2024) bakım odağında bir uygulama
dc.title.alternativeClassification of human factors in commercial aviation with the HFACS approach (2015-2024) an application focused on maintenance
dc.typemasterThesis

Files

Original bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
1020464.pdf
Size:
1.79 MB
Format:
Adobe Portable Document Format

Collections