Özel eğitim öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik düzeyleri ve iş tatmin düzeyleri arasındaki ilişki

Abstract

Bu çalışma özel eğitim öğretmenlerinin tükenmişlik düzeyleri ve iş tatmin düzeyleri arasındaki ilişkinin ortaya konulmasını amaçlamaktadır. Bu yönüyle araştırma ilişkisel tarama modellerindendir. Araştırmanın katılımcıları 2021-2022 eğitim yılında Kastamonu ilinde bulunan kamu okullarındaki özel eğitim sınıfları ve özel eğitim okullarında görev yapan 160 özel eğitim öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmada veriler kişisel bilgi formu, Maslack Tükenmişlik Envanteri ve Minnesota İş Tatmin Ölçeğinden oluşan üç farklı veri toplama aracı kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler SPSS paket programı kullanılarak çözümlenmiştir. Bu doğrultuda verilerin çözümlenmesinde betimsel istatistiklerin yanı sıra parametrik testlerden tek yönlü varyans analizi uygulanmıştır. Değişkenler arasında anlamlı düzeyde fark olup olmadığını belirlemek amacıyla Tukey HSD testine başvurulmuştur. Ayrıca ikili karşılaştırmalarda ise bağımsız örneklem t testi kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre özel eğitim öğretmenlerinin tükenmişliklerinin yaş, medeni durum, öğrencilerinin yetersizlik türü, sınıf mevcudu ve mesleki kıdem değişkenlerine göre farklılık göstermediği belirlenmiştir. Cinsiyet, görev yapılan okul türü değişkenlerinde farklılıklar tespit edilmiştir. Erkeklerin özel eğitim öğretmenlerinin kadın özel eğitim öğretmenlerine göre daha fazla tükenmişlik yaşadıkları; özel eğitim anaokulunda görev yapan özel eğitim öğretmenlerinin diğer okul türlerinde görev yapan özel eğitim öğretmenlerine göre daha fazla tükenmişlik yaşadıkları görülmüştür. İş tatmini sonuçlarına göre özel eğitim öğretmenlerinin yaş, medeni durum, öğrencilerinin yetersizlik türü, sınıf mevcudu ve mesleki kıdem değişkenine göre anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir. Cinsiyet ve görev yapılan okul türü değişkenine göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Kadın özel eğitim öğretmenlerinin erkek özel eğitim öğretmenlerine göre daha fazla iş tatmini yaşadıkları; ilkokul özel eğitim sınıfında görev yapan özel eğitim öğretmenlerinin diğer okul türlerinde görev yapan özel eğitim öğretmenlerine göre daha fazla iş tatmini yaşadıkları ortaya konulmuştur. Yapılan analiz neticesinde de tükenmişlik ile iş tatmini arasında anlamlı düzeyde negatif yönlü bir ilişki olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.