Tarihî romanlarından hareketle Mehmed Niyazi’de tarih algısı

Abstract

Mehmed Niyazi; keleme aldığı romanları, hikayeleri, fikrî eserleri, araştırmaları ve gazete yazılarıyla son dönem Türk edebiyatının önemli yazarlarından biridir. Özellikle yazdığı tarihi romanlarıyla geniş kitlelerce tanınan yazar, bu eserlerinde Osmanlı’nın son dönemlerine damga vuran önemli olayları, milliyetçi bir zihniyetin şekillendirdiği realist bir sanat anlayışla romanlaştır. Mehmed Niyazi, eserlerinde millete çok büyük yararları olduğu halde tarihin kadrine uğratılarak unutulan birçok kahramanı, yerli ve yabancı kaynaklardan yaptığı titiz araştırmalarla gün güzüne çıkarmak gibi bir misyonu da üstlenir. Oryantalist bakış açısıyla popüler romanlar yazmak yerine gerçeği kurguya tercih eden yazarın amacı, millî ve manevî unsurların şekillendirdiği eserleriyle okuyucuya tarih şuuru aşılamaktır. Tarihî romanlarından hareketle Mehmed Niyazi’de tarih algısı konusunun ele alındığı bu çalışma, dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; roman kavramı üzerinde durularak hem Batı hem de Türk edebiyatında roman türünün doğuşu ve gelişim süreci anlatılmıştır. İkinci bölümde; roman türünün en sevilen kollarından biri olan tarihi roman kavramı, tarihi romanın gelişimi, tarihi romanda kurmaca-gerçeklik ilişkisi ve kimlik inşasında tarihi romanın yeri belirtilmiştir. Üçüncü bölümde; Mehmed Niyazi’nin hayatı, kişiliği, edebi kişiliğine yön veren kaynaklar ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Tezin incelemeye konu olan asıl bölümünü teşkil eden dördüncü bölümde ise Mehmed Niyazi’nin Osmanlı’nın son döneminde yaşanan önemli tarihsel olayları ele aldığı Yazılamamış Destanlar, Çanakkale Mahşeri, Yemen Ah Yemen, Plevne ve Kanije adlı silsile romanları, yazarın tarih algısı bağlamında tahlil edilmiş, bu romanlar hakkında değerlendirmeler yapılmıştır.