Bazı doğu kayını ( Fagus orientalis Lipsky.) popülasyonlarına ait 2+0 yaşlı çıplak köklü fidanların morfolojik ve fizyolojik karakteristikleri

Abstract

Tür için çeĢitlilik, orman ağaç türleri için hem dıĢ biyotik ve abiyotik faktörlere dayanıklılık için önemli bir gösterge hem de farklı ekolojik Ģartlardaki ağaçlandırma alanları için adaptasyon kabiliyeti imkanı sunan bir hususiyettir. Bu çalıĢmada; Bursa-Ġnegöl, Balıkesir-Dursunbey, Sakarya-Akyazı, Kastamonu-Çatalzeytin, Devrek-Tefen, Devrek-Akçasu ve Bartın-Yenihan popülasyonlarından temin edilen tohumlar, Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğüne bağlı Gökçebey Orman Fidanlığında yetiĢtirilmiĢtir. Çıplak köklü fidanların 2. yıl vejetasyon sonundaki fizyolojik ve morfolojik özellikleri tespit edilmiĢtir. Morfolojik özelliklerde; fidan boyu (FB), fidan kök boğaz çapı (KBÇ), dal sayısı (DS), dal kalınlığı (DK), fidanın gövde taze ağırlığı (GTA) ve kök taze ağırlığı (KTA), gövde kuru ağırlığı (GKA) ve kök kuru ağırlığı (KKA) ağırlıkları gibi karakteristikleri incelenirken, fizyolojik özelliklerde ise; klorofil a, klorofil b, toplam klorofil (a+b), nisbi nem (%) ve transpirasyon oranı gibi karakteristikler belirlenmiĢtir. Ölçülen morfolojik özellikler kullanılarak ayrıca; gürbüzlük indisi (GĠ), katlılık (G/K) değeri, Dickson kalite indisi, kök yüzdesi (%Kök) gibi fidan kalite özellikleri de hesaplanmıĢtır. Verilerin analizinde varyans analizi ile çoklu test kullanılmıĢtır. AraĢtırmanın sonucunda; Aynı ekolojik koĢullar altında popülasyonlar arası istatistiki anlamda önemli farklılıklar tespit edilmiĢtir. Katlılık ve gürbüzlük indisi dıĢındaki bütün morfolojik karakterler üzerinde popülasyon farklılığının önemli varyasyon oluĢturduğu belirlenmiĢtir. Ayrıca, toplam klorofil ve fidan nispi nem oranı üzerinde popülasyonlar arasında önemli farklılık tespit edilmiĢtir. Devrek-Akçasu, DevrekTefen, Sakarya-Akyazı ve Bartın-Yenihan orijinleri fizyolojik özellikler bakımından da üst sıralarda yer aldığı tespit edilmiĢtir. Transpirasyon değeri bakımından BursaĠnegöl popülasyonu en yüksek değeri (243,59), Bartın-Yenihan popülasyonu ise en düĢük değeri (231,75) göstermiĢtir.