Samsun ve ilçelerinde bulunan tarihi camilerin kalem işi bezemelerinin incelenmesi ve sanatsal üretimler

Abstract

Samsun ve ilçeleri çok eski yıllardan beri birçok medeniyete ev sahipliği yapmış ve bu medeniyetlerin izlerini de barındırmıştır. Tarihi bir geçmişe sahip olan şehirde mimari yapılar önemli bir yer tutmaktadır. Bu yapılar içerisinde kırkbeş adet tarihi cami bulunmaktadır. Tarihi değere sahip camilerin yedi tanesinde ise özgün kalem işi süslemeler yer almaktadır. Bu tez çalışmasında, Samsun ve ilçelerinde bulunan, özgün kalem işleri ile süslü yedi adet tarihi caminin tarihçesi, inşa tekniği, malzemesi ve kalem işleri ile ilgili bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Samsun, Bafra ve Vezirköprü’deki camiler kâgir tarzında, Çarşamba ve Kavak’taki yapılar ise ahşap malzeme ile inşa edilmiştir. Ahşap yapılar kendilerine özgü mimari özelliklerinin yanı sıra yörenin ve Anadolu’nun mimari özelliklerini barındırırlar. Samsun ve ilçelerindeki yapıların yangın, deprem veya insan müdahalesine yenik düşmesi gibi durumlarda camiler ve kalem işi süslemeler yok olmaktadır. Bu çalışmaya konu olan yapılar, kültür ürünlerinin uzmanlar tarafından bilimsel korumaonarım çalışmaları yapılması için belge oluşturmak veya yapıların yok olması durumunda önceden kayıt altına alınmış olmalarını sağlamak maksadıyla ele alınmıştır. Samsun ve ilçelerinde bulunan tarihi camilerin üzerlerindeki kalem işi süslemelerin motif, renk ve anatomi özellikleri incelenerek renkli ve renksiz olarak restitüsyon çizimleri yapılmaya çalışılmıştır.