Kassâb El-Kerecî’nin Tefsiri “En-Nüketu’d-Dâlle ‘Alâ’l-Beyân Fî Envâ‘i’l-Ulûm Ve’l-Ahkâm” eserinde belagat konuları

Abstract

Bu çalışma Kur’an-ı Kerim tefsirlerinden birini ele alarak bu tefsirin belâğî yönünü incelemektedir. İşlenen tefsirin belâgat meselelerine değinmekteki birincil hedefi, Arap belâgatını fıkhî ve itikadî meselelerde kullanarak bu sayede Mutezile, Kaderiyye, Mürcie ve Cehmiyye gibi kelami mezheplerden hasımlarına cevap vermektir. Nitekim İmam Kassâb “en-Nüketu’d-Dâlle alâ’l-Beyân fî Envâi’l-Ulûm ve’l-Ahkâm” isimli tefsirinde kelam ehlinden hasımlarının görüşlerini çürütmeye çalışmış; tefsirinde sunduğu belâgat ilmine ilişkin katkılarının yanı sıra fıkıh, itikat, dil ve kıraat ilimlerine de katkıda bulunmuştur. Kassâb’ın tefsirinde geçen belâğî meseleler belâgat ilminin tefsir alanında bir uygulaması sayılmaktadır. Zira onun bu kitabı meâni, beyan ve bedî ilimlerinden birçok konuyu içinde barındırmaktadır. Bununla birlikte beyan konuları öne çıkmakta, özellikle hakikat ve mecaza ilişkin konular fikrî ve itikadî görüşlerle irtibatı nedeniyle daha yoğun görülmektedir. Bu tefsirin belâgat ilimlerinin olgunlaşmasından, tanım ve meselelerinin netleşmesinden önce telif edildiği de unutulmamalıdır.