Türkiye'de doğrudan yabancı yatırımları etkileyen faktörlere ilişkin ekonometrik bir analiz

Abstract

Bu çalışma Türkiye için doğrudan yabancı yatırım girişlerini etkileyen faktörler ve bu faktörlerin doğrudan yabancı yatırım girişlerini ne oranda etkilediğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada doğrudan yabancı yatırım kavramının tarihsel gelişimi, doğrudan yabancı yatırım türleri, doğrudan yabancı yatırımların etkilediği düşünülen büyüme, yenilik, istihdam ve ödemeler bilançosu faktörleri ve doğrudan yabancı yatırımları açıklayan teoriler ele alınmıştır. Ek olarak doğrudan yabancı yatırımları etkilediği düşünülen faiz oranı, kurlar ve politik istikrarsızlık değişkenleri eşbütünleşme, nedensellik, etki tepki ve varyans ayrıştırma yöntemleri ile incelenmiştir. Çalışmada 1996-2018 yıllarına ait veri setleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda değişkenlerin eşbütünleşik olduğu ve faiz, kurlar ve politik istikrarsızlığın doğrudan yabancı yatırımların nedeni olduğu görülmüştür. Etki tepki ve varyans ayrıştırma sonucuna göre ise faiz oranlarına verilen şokların doğrudan yabancı yatırımları olumsuz ve en az etkileyen değişken, kurlardaki şokların ise doğrudan yabancı yatırımları olumlu yönde ve en fazla etkileyen değişken olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca politik istikrarsızlıklar ise doğrudan yabancı yatırımları olumsuz yönde ve önemli derecede etkilemektedir