İmam Fahreddin Razi’nin mefatihu-l gayb eserindeki işari tefsiri

Abstract

İnsanın gerçekleştirebileceği en kıymetli iş Kur’an-ı Kerim’i tefsir ve te’vil etmektir. Çünkü marifetler konuları ve gayelerine göre değer kazanır. Tefsir zanaatinin kıymeti de bilinen bir husustur. Çünkü konusu her hikmetin ve faziletin kaynak ve dayanağı olan Allah kelamıdır. Bu ilim Allah Teala’nın Kur’an’a koyduğu sırları ve gizleri ortaya çıkarma işidir. Gayesi ise asla kopmayacak olan ‘sapasağlam ip’ niteliğindeki ilahi hitaba sarılmak, hakiki saadete erişmektir. Kur’an-ı Kerim’i tedebbür eden müslümana her seferinde nassın zahiriyle gerek işari gerekse de birebir durumda iltisaklı olan gizli ve harika manalar ayan olacaktır. Bu manalar işari tefsir olarak isimlendirilmektedir. Tezimin konusu da ‘İmam Fahreddin Razi’nin Mefatih’ul Ğayb Eserindeki İşari Tefsiri’ üzerinedir. Tez üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm işari tefsir kavramı ve tanımını içermektedir. Üç konudan oluşmaktadır. İlki; terim ve sözlük anlamı itibariyle işari tefsir, ikincisi; işari tefsirin hükmü ve ilim ehlinin bu konudaki görüşleri ve üçüncüsü ise işari tefsir ile batıni tefsir arasındaki farktır. İkinci bölümde ise Razi’nin fikriyatında işari tefsirin konumu ele alınmıştır. İki konu içermektedir. İlki Razi’nin tasavvufa bakış açısı ikincisi de Razi’nin işari ve batıni tefsire bakış açısıdır. Üçüncü bölümde ise Razi’deki işari tefsirler verilmekte ve değerlendirmesi yapılmaktadır. Üç konudan oluşmaktadır. İlki ibadet ayetlerinden çıkarılan işari tefsir mevzileri, ikincisi akideye dair ayetlerden çıkarılan işari tefsir mevzileri ve üçüncüsü de tezkiye ve ahlaka dair ayetlerden çıkarılan işari tefsir mevzileridir. Tezin sonuç kısmı da çıkarsamalar ve tavsiyeler içermektedir.