Kekiğin kimyasal bileşiminin tespiti ve biyolojik aktivitelerinin incelenmesi

Abstract

Ülkemizde yaygın olarak kullanılan kekik bitkisi, çok yıllık otsu bitkidir. Kekik bitkisi taşıdığı uçucu yağ nedeniyle tıp, kozmetik ve gıda sanayiinde kullanılır. Eski çağlarda ise kekik halk arasında baharat ve ilaç olarak bilinen ve kullanılan bir bitkidir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), kekik bitkisinin 20 bin türe yakın bulunduğunu ve bu türlerin genellikle tedavi amaçlı kullanıldığını belirtmiştir. Günümüzde birçok bitkinin içeriğinde uçucu yağ bulunmaktadır. Bitkilerden alınmış olan ekstraktın tedavi amaçlı kullanımı, Çin’de M.Ö 2700 yılına kadar uzanmaktadır. Deneme sınama yoluyla dünyada olduğu gibi ülkemizde de birçok şifalı bitki tedavi amaçlı kullanılmaktadır. Bazı tedavi amacıyla kullanılan bitkilere Hitit Dönemi’ne ait reçetelerde bile rastlanmıştır. Ülkemizde tedavi amacıyla kullanılan bitki türü sayısı, yaklaşık olarak 140 kadardır. Ancak ülkemizde kullanılan halkın kullandığı bitki türü, çok daha fazladır. Halk arasında kekik olarak bilinen thymus ve origanum türlerinin baharat olarak ve antimikrobiyal, antidiyabetik ve antioksidan amaçla çay ve suyu Ģeklinde çeĢitli hastalıkların tedavisinde kullanımı yaygındır. Thymus ve origanum türleri, taĢıdıkları uçucu yağın dıĢında flavanoit, fenilasit, etanoit gibi fenolik maddeler, saponinler ve iridoitler gibi önemli aktiviteleri ve toksisiteleri özellikle de genotoksik etkileri üzerinde çalıĢmalar oldukça azdır. Bu tez çalışmasının amacı, Kastamonu bölgesinde yetişen kekiğin thymus praecox cinsinin toplanması ve kimyasal bileşimi ile biyolojik aktiviteleri üzerine araştırmalar yapmaktır. Bu hazırlık aşamalarından sonra tezde belirlediğimiz bitki türünün ekstraksiyon iĢlemlerinin yapılması ve ekstraksiyon işlemi sonrasında kekikten elde edilen ekstraktların içinde biyolojik aktivitelerinin tespit edilmesi ve var olan yapıların kimyasal özelliklerinin kromatografik analizleri yapılarak, HPLC analizi ile ilgili bileşenlerin yüzdelerinin incelenmesi amaçlanmıştır.