KARABÜK YÖRESİ KAYIN-GÖKNAR KARIŞIK MEŞCERELERİNDE GÖVDE ÇAPLARININ YAPAY SİNİR AĞLARI İLE TAHMİN EDİLMESİ

Abstract

Bu çalışmada, Karabük yöresi Doğu kayını – Kazdağı göknarı karışık meşcerelerinde bulunan Doğu kayını ve Kazdağı göknarı ağaçlarının gövde çaplarının tahmininde kullanılmak üzere yapay sinir ağı modellerinin geliştirilmesi ve geliştirilen modellerin gövde çapı denklemleri ile karşılaştırılması amaçlanmıştır. Araştırma materyali olarak Büyükdüz Orman İşletme Şefliği’nde bulunan karışık meşcerelerden alınan 238 adet Doğu kayını ve 278 adet Kazdağı göknarı olmak üzere toplam 516 adet örnek ağaç üzerinde yapılan ölçümlerle elde edilen göğüs çapı, dip kütük çapı, ağaç boyu ve 2,30 m’den başlamak üzere 1’er m ara ile ağacın uç kısmına kadar olan gövde çapı verileri kullanılmıştır. Yapay sinir ağı modellerinin ara ve çıktı katmanlarında kullanılan aktivasyon fonksiyonları (hiperbolik tanjant fonksiyonu, sigmoid fonksiyonu veya doğrusal fonksiyon) ve ara katmanda yer alan nöron sayılarına (2, 4, 6, 8 veya 10) bağlı olarak toplam 45 adet yapay sinir ağı modeli ile bu modellerle karşılaştırılmak üzere 4 farklı gövde çapı denklemi geliştirilmiştir. Geliştirilen yapay sinir ağı modelleri ve gövde çapı denklemlerinin her iki ağaç türü için gövde çapı tahmin başarıları 7 adet istatistiksel ölçüte göre belirlenen rölatif sıralamalarına göre karşılaştırılmıştır. Yapılan karşılaştırmalar sonucunda gövde çapı tahminlerinde her iki ağaç türünde de yapay sinir ağı modellerinin gövde çapı denklemlerinden daha başarılı olduğu belirlenmiştir. Geliştirilen yapay sinir ağı modelleri arasında en başarılı bulunan modeller, Doğu kayını için ara katmanda sigmoid fonksiyonunun ve çıktı katmanında hiperbolik tanjant fonksiyonunun kullanıldığı 10 nöronlu model ve Kazdağı göknarı için ise ara katmanda sigmoid fonksiyonunun ve çıktı katmanında doğrusal fonksiyonun kullanıldığı 10 nöronlu model olmuştur. Gövde çapı denklemlerinden ise her iki ağaç türü için de Kozak (2004) tarafından geliştirilen denklem en başarılı gövde çapı tahminlerini vermiştir.