Cumhuriyetin onuncu, ellinci, yetmiş beşinci ve yüzüncü yıl kutlamaları: Kastamonu örneği

Abstract

Milli gün ve bayramlar, bir ulusun tarihindeki önemli olayları, zaferleri, toplumun hafızasında derin izler bırakan dönüm noktalarını ve ortak değerleri hatırlamak ve anmak etmek üzere kutlanan özel günlerdir. Cumhuriyet, egemenliğin kaynağının millete ait olduğunu kabul eden, devleti idare edenlerin seçimle iş başına geldiği, insan onuruna ve haysiyetine en uygun yönetim biçimidir. 29 Ekim 2023'te Türkiye Büyük Millet Meclis'i tarafından Gazi Mustafa Kemal önderliğinde ilan edilen Cumhuriyet egemenlik kayıtsız şartsız milletindir düsturu gereğince halk iradesine, demokrasiye ve insan haklarına dayanır. Yüksek lisans tezi olan bu araştırmada Cumhuriyet'in ilanından sonra onuncu, ellinci, yetmiş beşinci ve yüzüncü yıl bayram kutlamalarının Kastamonu örneğinde nasıl olduğu araştırılmış, zaman içerisinde bayram kutlama geleneğinde bir değişimin olup olmadığı sorgulanmış ve bir değerlendirme yapılması amaçlamıştır. Araştırma kapsamında literatür taraması yapılmış, ilgili yıllara ait ulusal ve yerel gazete arşivleri, kitaplar ve Cumhuriyet kutlamaları ile ilgili daha önce yapılan çalışmalar incelenmiştir. Basın geleneği olan Kastamonu'da yerel basından yararlanılmış, Kastamonu, Karadeniz, Doğrusöz, Nasrullah ve İstiklal gazeteleri araştırmada kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, Cumhuriyet'in ilk yıllarında ulusal kimliğin, Cumhuriyet değerlerinin, ideolojilerinin ve ilkelerinin pekiştirilmesine yönelik, daha merkeziyetçi, ideolojik ağırlıklı bir kutlama anlayışının hakim olduğuna dair veriler elde edilmiştir. Buna karşın ellinci ve yetmiş beşinci yıl kutlamalarında kültürel ve sanatsal faaliyetlerin, sportif etkinliklerin çeşitlendiği, halkın kutlamalara gönüllü katılımı sağlanarak milli bayramların toplumun kültürel ve tarihsel kimliğinin önemli bir parçası haline geldiği tespit edilmiştir. Bu dönemlerde Cumhuriyet kutlamalarında yerel yönetimlerin daha görünür bir rol üstlendiği, kutlamaların şehirlerin kimlikleri ile daha fazla bütünleştikleri görülmüştür. Cumhuriyet'in yüzüncü yıl kutlamaları ise teknolojinin gelişmesi ve geniş halk kitlelerine daha kolay ulaşılması sayesinde önceki dönemlere kıyasla kültür, sanat, eğitim ve spor temelli etkinliklerin toplumun her kesimine yayıldığı, Kastamonu'daki kutlamaların bu çeşitliliği ve katılım genişliğini belirgin biçimde yansıttığı bir dönem olmuştur. Tez, Cumhuriyet Bayramı kutlamalarının değişimi ve dönüşümünü daha çok yerel ölçekte analiz ederek hem Türkiye'de kutlama kültürüne hem de Kastamonu'nun toplumsal hafızasına dair önemli bir katkı sunmaktadır.