Mezhepler tarihi açısından Şah İsmail
Loading...
Files
Date
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Kastamonu Üniversitesi
DOI
Abstract
XIV. yüzyılın başlarında Erdebil'de Safiyyüddin İshak Erdebilî tarafından kurulan Safevîyye Tarikatı, başlangıçta Sünnî tasavvuf geleneğine bağlı bir yapı olarak teşekkül etmiş, zamanla Şiî unsurların belirginleştiği ve siyasallaşarak devletleşme sürecine yönelen bir harekete dönüşmüştür. Bu tarihsel dönüşümün en önemli temsilcisi olan Şah İsmail Hatâyî, yalnızca Safevî Devleti'nin kurucusu değil; aynı zamanda mezhebî kimliğin inşasında, dinî otoritenin siyasal meşruiyet üretiminde ve Safevî ideolojisinin kurumsallaşmasında belirleyici bir şahsiyet olmuştur. Hatâyî mahlasıyla kaleme aldığı şiirler aracılığıyla imamet, velayet, Ehl-i Beyt sevgisi ve On İki İmam anlayışını dinî ve edebî bir söylem içerisinde işleyen Şah İsmail, karizmatik liderliğiyle Anadolu ve İran coğrafyasındaki Kızılbaş topluluklarını etrafında toplamış; Safevî hareketini tasavvufî bir yapıdan siyasî bir otoriteye dönüştürmüştür. Onun liderliğinde İmâmiyye Şiîliği devletin resmî mezhebî hâline gelirken, mezhebî kimliklerin kurumsallaşması, Osmanlı–Safevî rekabetinin dinî ve siyasî boyut kazanması ve Sünnî–Şiî ayrışmasının belirginleşmesi süreci hız kazanmıştır. Bu çalışma, Şah İsmail Hatâyî'nin hayatını, eserlerini, mezhebî kimliğini, dinî düşüncesini ve İslam Mezhepleri Tarihi içerisindeki yerini tarihsel, itikadî ve sosyo-politik boyutlarıyla incelemektedir. Ayrıca onun tevhid, nübüvvet, imamet, velayet, Ehl-i Beyt, Hz. Ali ve On İki İmam anlayışı ile diğer mezheplere yönelik yaklaşımı, Hatâyî Divanı başta olmak üzere birincil kaynaklar ve modern araştırmalar ışığında değerlendirilerek Safevî Devleti'nin kuruluşu ve Şiîliğin kurumsallaşma sürecindeki etkisi ortaya konulmaktadır.
Description
Citation
TABANLIOĞLU, F. (2026). Mezhepler tarihi açısından Şah İsmail Hatâyî (Tez No. 1024839) [Yüksek lisans tezi, KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ]. Ulusal Tez Merkezi.
Collections
Endorsement
Review
Supplemented By
Referenced By
Google Scholar
Scholar'da Ara ↗ Bu yayında DOI yok — Altmetric/Dimensions/PlumX/BIP! rozetleri DOI gerektirir.
