GOTİK KURGUNUN KADIN ÖZELLİKLERİNİN ÇEVİRİDE YANSIMASI: EDGAR ALLAN POE’NUN “THE FALL OF THE HOUSE OF USHER ” BAŞLIKLI ESERİ

Abstract

Edebi metinler yazıldıkları dönemin özelliklerini yansıtmaktadır ve bu metinlerin çevirisi de kaynak metnin ortaya çıktığı dönemin özelliklerini yansıtan unsurlar içermektedir. Dolayısıyla, çeviri metinler, kaynak metnin yazıldığı dönemin özelliklerini hedef kitleye tanıtması açısından da önemli bir misyona sahiptir. Bu yüzden, bu çalışma Edgar Allan Poe tarafından kaleme alınmış ve önemli bir gotik kurgu örneği olan “The Fall of the House of Usher” (“Usher Evi’nin Çöküşü”) adlı eserde yer alan, tek kadın karakter olan, Madeline'in özelliklerinin, Eugene Albert Nida'nın (1964) biçimsel (formal) ve devingen (dynamic) eşdeğerlik teorisi çerçevesinde ve gotik kurgularda kadınlara atfedilen özellikler bağlamında, iki Türkçe çeviri metnine nasıl aktarıldığını orta koymayı hedeflemektedir. Sonuçlara göre, kaynak metinde ana karakterin sessiz, pasif, savunmasız, çaresiz, evcimen, geleneksel oluşu gibi özelliklerinin vurgulandığı görülmüştür. Çevirmenlerin bu özellikleri nasıl yansıttıklarına bakıldığında, her iki çevirmen de Madeline' in temel özelliklerini kaynak metinde olduğu gibi, hedef metinlere aktarmıştır. Son olarak, her iki çevirmenin de biçimsel eşdeğerliğe bağlı kalmaktan ziyade, çoğunlukla devingen eşdeğerliği tercih ederek, hedef metinde akıcılığa ve doğallığa önem verdikleri sonucuna varılmıştır.