“Türkiye’yi Mevcut Anayasa Kamburundan Kurtarmak”: Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Yeni Anayasa İhtiyacı” Söylemine Ulusal Basının Bakışı

Abstract

1982 Anayasası, askeri darbe sonrası yasama yetkisini kullanmak üzere göreve gelen Milli Güvenlik Konseyi’nin yönetimi altında halkoylamasıyla kabul edilmiştir. “Darbe anayasası” olarak isimlendirilmiş ve farklı gerekçelerle 1987, 2007, 2008, 2010 ve 2017 yıllarında kapsamlı, farklı zamanlarda ise mecliste kısıtlı değişikliklere uğramıştır. Anayasanın birçok maddesi değişmesine rağmen tartışmalar azalmamış, gün geçtikçe artmıştır. Bu meyanda, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın TBMM’nin açılış konuşmasında yaptığı “yeni anayasa” vurgusu, konuyu tekrar gündeme getirmiştir. Toplum sözleşmesi olan anayasa, kamuoyunu doğrudan ilgilendiren bir metindir. Haliyle gazetelerin bu konu üzerine eğilmesi kaçınılmazdır. İlaveten köşe yazarlarının fikirlerini beyan ettikleri makaleleri de kişisel görüşlerini ortaya koyması bakımından önemlidir. Türk basınının “yeni anayasa” tartışmalarını köşe yazılarında ele alış şekilleri, bu çalışmanın iskeletini oluşturmaktadır. Köşe yazılarını belirlemek için ulusal düzeyde yayın yapan gazetelerin 2-16 Ekim 2023 tarihleri arasındaki nüshaları taranmıştır. Bu tarihler; Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın meclis konuşmasının 1 gün sonrasından İsrail’in Filistin’e yönelik saldırılarının başladığı gün aralığıdır. Yapılan arama sonucunda, 19 gazeteden toplam 56 köşe yazısı seçilmiştir. Daha sonra yazılar; anayasa değişikliğine destek verenler, karşı çıkanlar ve tarafsız konumlananlar olmak üzere 3 kategoriye ayrılmıştır. Sınıflandırma aşamasından sonra ilgili yazılar içerik analizine tabi tutulmuştur. “Tanımlar ve kavramlar” başlığıyla 20 adet kelime belirlenmiş ve bunlara yüklenen anlamlar hem aynı fikri hem de farklı fikirleri savunan yazarlar arasında karşılıklı analiz yapılmıştır. Ayrıca yapılan analiz neticesinde ortaya çıkan bulguların, 10 farklı “siyasi aktör” tarafından nasıl kullanıldığı tespit edilmiştir. Gazete ve yazar ayırmaksızın, siyasi aktörlerin olumlu, olumsuz ve nötr algıları da değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Elde edilen bilgi ve bulgular ışığında; toplumu aydınlatma ve bilgilendirme işlevi ve görevi bulunan gazetelerin, yeni anayasa tartışmaları konusunda beklentiyi karşılayamadıkları gözlemlenmiştir.