Tevbe suresi 5. Ayetin (seyf ayeti) tefsiri ve nesh açısından incelenmesi

Abstract

Tevbe suresi 5. ayet Kur’ân âyetlerinin neshi ve savaş hukuku açısından önem arz eden bir ayettir. Seyf ayeti ismiyle anılan Tevbe suresi 5. ayet müşrikler hakkında inen son ayet olması sebebiyle kendisinden önce nazil olan ve savaş dışındaki hükümleri ihtiva eden ayetlerin tamamının hükmünü kaldırdığı iddia edilmektedir. Böyle bir düşünceye gidilmesinde ayetin bağlamından koparılması etkili olmuştur. Ayet bağlamı içerisinde değerlendirildiğinde Hz. Peygambere davetinin ilk yıllarından itibaren sıkıntı çektiren müşrik Araplar hakkında nazil olduğu görülecektir. Bu ayet müşrik Araplara bir tehdit mahiyetindedir. Bütün bunlar değerlendirildiğinde ayetin gayr-i Müslimlerin tamamına şamil kılınmasına gerek olmadığı anlaşılacaktır. Tevbe suresi 5. ayet tarafından neshedildiğine dair, müracaat edilen kaynaklarda bilgi yer alan yüz otuz ayet bulunmaktadır. Bu ayetlerin büyük kısmının nevâsihu’l-Kur’ân eserlerinde yer aldığı görülecektir. Tevbe suresi 5. ayet müşriklerle ilişkilere dair son inen ayet olunca aralarında çelişki olduğu düşünülen ve seyf ayetinden önce nazil olan ayetler mensuh kabul edilmiştir. Kaynaklar incelendiğinde mensuh olduğu kabul edilen pek çok ayet ve Tevbe suresi 5. ayet arasında uzlaşması mümkün olmayan çelişkinin olmadığı görülecektir. Toptan bir nesih anlayışıyla ayetlere yaklaşmak pek çok ahlaki ve evrensel ilkeyi barındıran ayetlerin yok sayılmasına yol açacaktır. Yüz otuz ayetin mensuh kabul edilmesinde etkili olan birçok sebep vardır. Bunların başında son dönemlere kadar devletlerarası ilişkilerin savaş düzenine dayanması ve Tevbe suresi 5. ayet ve mensuh ayetler arasında bulunduğu kabul edilen işkal düşüncesi gelmektedir. Tevbe suresi 5. ayet ve mensuh olduğu iddia edilen ayetler arasında savaş durumu esas alınsa da bir çelişki bulunmadığından neshin uygulanmasını gerektirecek bir durum söz konusu değildir.