<link rel="stylesheet" href="styles.f3b1fba60ec7970c.css">

Hicrî ilk dört asır hadis kaynaklarında İbn Abbas'tan Mevâlîsi aracılığıyla nakledilen rivâyetlerdeki değişim

Loading...
Thumbnail Image

Date

Journal Title

Journal ISSN

Volume Title

Publisher

Kastamonu Üniversitesi

DOI

Abstract

Hadis literatüründe İbn Abbas (r.a.), İsrâiliyat ve diğer çeşitli kaynaklardan beslenen rivayetleri aktardığı gerekçesiyle eleştirilmiş; bu eleştiriler büyük ölçüde onun rivayetlerinin asıl taşıyıcıları olan mevâlîsi (âzatlı köleleri) üzerinde yoğunlaşmıştır. Bu noktada eleştiriler, özellikle İbn Abbas'tan en fazla hadis nakleden mevlâsı İkrime üzerinde odaklanmaktadır. İkrime'nin Hâricî veya Sufrî eğilimlerle ilişkilendirilmesi ve buna bağlı olarak rivayetlerinin bu yönelimlerin izlerini taşıdığı iddiası, bu çalışmanın temel analiz eksenlerinden birini oluşturmaktadır. Bu çalışma, İbn Abbas'ın mevâlîsi aracılığıyla nakledilen rivayetleri kronolojik bir çerçevede ele almaktadır. Hicrî ikinci asırda İbn Abbas'ın tüm mevâlîsinin rivayetleri taranmış; üçüncü asırda rivayet hacmindeki ciddi genişleme nedeniyle kapsam İkrime, Miksem b. Bücra ve Küreyb ile sınırlandırılmış; dördüncü asırda ise yalnızca İkrime'ye nispet edilen rivayetler tespit ve tahlil edilmiştir. Söz konusu rivayetler, cerh-ta'dîl kriterleri, üslup analizi ve önceki dönem rivayetleriyle sistematik karşılaştırma yöntemleri kullanılarak hem sened hem de metin tenkidi açısından değerlendirilmiş; bu doğrultuda sahih, hasen, zayıf veya mevzû şeklinde sınıflandırılmıştır. Araştırma bulguları, dördüncü hicrî asırda İkrime – İbn Abbas tarikiyle dolaşıma giren rivayetlerin önemli bir kısmının erken dönem hadis külliyatında bulunmadığını ortaya koymaktadır. Bu rivayetlerin büyük çoğunluğu ya güvenilirliği tartışmalı râviler aracılığıyla nakledilmiş ya da metin düzeyinde önceki dönemlerin yerleşik rivayetleriyle çelişmektedir. Ayrıca, bu rivayetlerin bir kısmının tefsir, tarih ve edebiyat kaynaklarından hadis literatürüne taşındığı, bir kısmının ise aslen diğer sahâbîlere ait olan metinlerin İbn Abbas'a isnad edilmesiyle oluştuğu tespit edilmiştir. Tüm bu bulgular, İbn Abbas'a yöneltilen tenkitlerin ne ölçüde isabetli olduğunu sorgulamayı mümkün kılmakta ve mevâlînin rivayetleri üzerinden İbn Abbas hadis mirasına dair bütüncül bir değerlendirme çerçevesi sunmaktadır.

Description

Citation

ZENGİN, İ. (2026). Hicrî ilk dört asır hadis kaynaklarında İbn Abbas'tan Mevâlîsi aracılığıyla nakledilen rivâyetlerdeki değişim (Tez No. 1033911) [Doktora tezi, KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ]. Ulusal Tez Merkezi.

Collections

Endorsement

Review

Supplemented By

Referenced By

Google Scholar
Scholar'da Ara ↗
Bu yayında DOI yok — Altmetric/Dimensions/PlumX/BIP! rozetleri DOI gerektirir.