Dı̇yarbakır Zı̇ya Gökalp Yazma Eser Kütüphanesi'nde korunan yazmalardaki ebruların incelenmesi ve sanatsal üretimler
Loading...
Date
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Kastamonu Üniversitesi
DOI
Abstract
Ebru, geçmişten günümüze kadar uzanan, büyük emek ve ustalık gerektiren, farklı malzemelerle icra edilen geleneksel Türk kâğıt süsleme sanatlarından biri olarak ifade edilmektedir. Kökeninin Orta Asya'ya dayandığı ve zaman içerisinde Osmanlı coğrafyasına yayılarak gelişim gösterdiği kabul edilmektedir. Farklı dönem ve coğrafyalarda gelişim süreci geçiren ebru sanatına ait erken dönem örnekleri günümüzde kütüphane, müze ve özel koleksiyonlarda muhafaza edilmektedir. Türk ebru sanatının tarihsel birikimiyle korunması, yaşatılması ve gelecek kuşaklara doğru biçimde aktarılması kültürel mirasın sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. Yazma eserler ise geçmişten günümüze ulaşarak tarihî, kültürel ve sanatsal açıdan önemli bilgiler sunan değerli miras unsurları arasında yer almaktadır. Bu eserler, sahip oldukları içerik ve estetik özellikler sayesinde araştırmacılara önemli veriler sağlamakta ve kültürel birikimin gelecek nesillere aktarılmasında önemli bir rol üstlenmektedir. Bu düşünceden hareketle Diyarbakır ilinde bulunan Ziya Gökalp Yazma Eser kütüphane envanterine kayıtlı toplam 3.773 yazma eser ile bölgenin en önemli yazma eser koleksiyonlarından birine ev sahipliği yapmaktadır. Kütüphanede yer alan ve bu araştırmanın kapsamını oluşturan 416 ebrulu yazma eser arasından seçilen 100 eser incelenmiş; söz konusu örneklerde yer alan ebrular renk, çeşit ve teknik özellikleri bakımından değerlendirilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda Ebru sanatının yazma eserlerde hem estetik bir süsleme unsuru hem de koruyucu bir yüzey niteliği taşıdığı anlaşılmaktadır. Yazma eserlerde en yaygın olarak battal ebru türünün kullanıldığı belirlenmiş; bunun yanı sıra gelgit, taraklı, şal, kumlu-kılçıklı, hatip, dalgalı ve çiçekli ebru çeşitlerine de rastlanmıştır. Ebruların çoğunlukla cilt kapaklarının dış yüzeylerinde kullanıldığı, bazı örneklerde ise iç kapaklarda ve mıklep bölümlerinde de tercih edildiği tespit edilmiştir. Bu doğrultuda çalışmada, kütüphanede bulunan yazma eserlerdeki ebru örneklerinin kayıt altına alınması, literatüre kazandırılması ve araştırmacılar için kaynak oluşturulması amaçlanmıştır. Belirlenen amaç kapsamında eserler yerinde incelenmiş ve elde edilen bulgular tez çalışması çerçevesinde değerlendirilerek sunulmuştur.
Description
Keywords
Citation
KAÇMAZ, A. (2026). Dı̇yarbakır Zı̇ya Gökalp Yazma Eser Kütüphanesi'nde korunan yazmalardaki ebruların incelenmesi ve sanatsal üretimler (Tez No. 1016753) [Yüksek lisans tezi, KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ]. Ulusal Tez Merkezi.
Collections
Endorsement
Review
Supplemented By
Referenced By
Google Scholar
Scholar'da Ara ↗ Bu yayında DOI yok — Altmetric/Dimensions/PlumX/BIP! rozetleri DOI gerektirir.
