Bayes teoremi ve naıve bayes sınıflandırıcısı kullanılarak iyonkürenin istatistiksel analizi

Abstract

İyonküre, atmosferin 60 ila 1000 km yükseklikleri arasında yer alan ve metreküpte 1012 elektron yoğunluğuna sahip, güneşten gelen radyasyonla plazma durumuna iyonize olmuş önemli bir katmanıdır. İyonküre plazmasının en belirleyici parametresi, güneş, jeomanyetik ve sismik hareketlilikle ve güneş patlamaları, güneş lekesi sayısı, güneş rüzgârı, jeomanyetik fırtınalarla değişkenlik ve bağlaşım gösteren elektron yoğunluğudur. Elektron yoğunluğunun ölçülebilir önemli bir niceliği de iyon küre ve üst atmosferin yapısını araştırmak için etkili bir yol sağlayan Toplam Elektron İçeriği’dir (TEİ). TEİ, bir ışın yolu boyunca elektron yoğunluğunun çizgi integrali veya bir ışın yolu boyunca toplam elektron sayısı olarak tanımlanmaktadır. Son on yılda, dünya çapındaki alıcı ağına sahip olan Yerküresel Konumlandırma Sistemi (YKS), TEİ’nin (GPS‐TEC) kestiriminde kolay bir yol sağlamaktadır. İyonkürenin uzamsal-zamansal değişkenliği, ayrıca, uzamsal-zamansal yönsemeler ve jeomanyetik alandaki bozulmalar, yerçekimi dalgaları ve sismik aktivitelerin üst atmosfere ve iyon küreye bağlaşımından da etkilenmektedir. Bu değişkenliklerin bazıları iyon kürede belirli bir frekans, süre ve hızda yayılan dalga benzeri salınımlar üretir. Bu çalışmada, sismik, güneş ve jeomanyetik hareketliliğe bağlı olarak iyon kürede meydana gelen bozulmaların ve iyon kürenin sakin olarak nitelendirilen durumundan sapmaların tespitini sağlayan Bayes Teoremi ve Naive Bayes Sınıflandırıcısı kullanılmıştır. Bayes Teoremi ve Naive Bayes Sınıflandırıcısı, Türkiye üzerinde konumlandırılmış YKS istasyonlarından 1999 yılında meydana gelen güneş tutulması ve Marmara Depremi periyodunca kestirilen IONOLAB-TEİ verilerine uygulanmıştır.