Küresel iklim değişikliğinin Türkiye’de göknar (abies spp.) türlerinin yayılış alanlarına olası etkileri

Abstract

Küresel iklim değişikliği, dünya üzerindeki bütün canlı ve ekosistemleri doğrudan veya dolaylı olarak etkileyebilecek, dünyanın baş etmek zorunda olduğu, geri döndürülemez bir sorun olarak görülmektedir. Küresel iklim değişikliğinden en fazla etkilenecek canlı grubu ise etkin bir hareket kabiliyetine sahip olmayan bitkilerdir. Bu süreçte tür ve popülasyon kayıplarını en aza indirebilmek için, türlerin uygun yayılış alanlarındaki değişikliklerin tahmin edilerek, türlerin ihtiyaç duyacağı göç mekanizmasının insan eliyle sağlanması bir zorunluluktur. Bu çalışmada Türkiye için en önemli ağaç türlerinden olan ve dünya üzerindeki yayılışlarının büyük bölümünü Türkiye’de yapan bazı göknar türlerinin potansiyel yayılış alanlarının rakımsal bazda iklim değişikliğine bağlı olarak nasıl değişeceği belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışma sonuçları küresel iklim değişikliğinin etkileri ile gelecek yıllarda Abies nordmanniana subsp. nordmanniana’nın uygun yayılış alanlarının özellikle yüksek rakımlarda önemli miktarda azalacağını, Abies nordmanniana subsp. equi-trojani’nın uygun yayılış alanlarının 1400 m’nin üzerindeki rakımlarda azalacağını ancak 200-600 m rakımlarda genel bir artış olacağını, Abies cilicica’nın uygun yayılış alanlarında ise rakımsal olarak yukarıya doğru bir kaymanın gerçekleşeceğini göstermektedir.