KEVÂKİBÎ’NİN EN’ÂM SURESİ TEFSİRİ

Abstract

Dedelerine ve meşhur soyuna ya da ilk yaptığı iş olan demircilikte kevakib adı verilen çivileri imal etme mesleğine nispetle el-Kevâkibî diye anılan Ahmed bin Hasan bin Ahmed el-Kevâkibî el-Halebî el-Hanefîî, ilim ve irfan sahasında meşhur olmuştur. Fazilet sahibi olarak tanınan el-Kevâkibî ailesinden olması ayrı bir tanınma vesilesi olmuştur. Bu ailevî ortamın, müellifin ilmi birikimine müspet etki yaptığı kanaatindeyiz. Kaleme aldığı eserlere yansıdığı düşünülen diğer bir özellik ise bu ailenin ileri gelenlerinden biri olan Şeyh Safiyyüddin adında bir tasavvuf mürşididir. El-Hak İshak el-Erdebilî’ye dayanan, Erdebiliyye diye bilinen bir tarikatları vardır. Gerek ilmi ve sosyal statüleri gerekse manevi hayattaki rehberlik vazifeleri dolayısıyla bulundukları coğrafyada bu özelliklerden dolayı bu ailenin saygın bir konumu vardır. İbnü’l-Hanbelî’nin tarih kitabında zikrettiğine göre Halep ilindeki el-Celum mahallesinde bugün el-Kevâkibî Camisi diye bilinen caminin yanına defnedilmiştir. El-Kevâkibî aklı erdiği günden beri ilim ve ibadetle meşgul olmuştur. İlmi; Halep’de babasından ve döneminin değerli âlimlerinden almıştır. Tefsir ilmini, âlim, muhakkik ve müftü olan babasından okumuş, fıkıh ilmini büyük âlim Zeynüddin Emin elFetva’dan öğrenmiştir. Akli ilimlerle ilgilenmiş, Nakipzade diye tanınan büyük âlim es-Seyyid Ebu Bekir’den bu alanda ders almıştır. Hadis ilmini de rivayet ve dirayet olarak Şeyh Ebü’l-Vefa el-Irdî’den, Alet ilimlerini ise Şeyh Osman eş-Şe’ıfi’den V

öğrenmiştir. Aynı şekilde ders aldığı Şeyh İbrahim bin Hasan el-Kurânî de onlardan biridir. Bu Zat’ın çeşitli alanlarda değerli ilim ehli zatlardan ders almasının, ilim tahsili safhasında bilgi bütünlüğü sağladığı ve özellikle ayetleri tefsir ederken, başta rivayet olmak üzere dirayetin birçok alanını ihtiva edebilecek bütüncül bakış açısını kendisine kazandırdığı kanaatindeyiz. Buna göre konumuzu teşkil eden tefsir örneğini incelerken bütün bu alanlarla ilgili referanslarını ve hüccetlendirmelerini ayrı başlıklar altında ele almaya gayret edeceğiz. Bu bağlamda çalışmamız bir giriş, iki bölüm ve bir sonuç şeklinde planlanmaktadır. İkinci bölümde, el yazma kayıtları el verdiği ölçüde sunulmuş ve müellifin tefsir anlayışı, metodolojisi ve farklı ilimlerle olan münasebetleri üzerinde durulmuştur.