Normatif yönetişimden pratik zorunluluğa: Kastamonu entegre katı atık yönetimi deneyimi

Abstract

Atık üretimi, insanlık tarihi boyunca süregelen bir olgu olmakla birlikte, sanayileşme, kentleşme ve tüketim alışkanlıklarındaki dönüşümle birlikte ciddi çevresel ve yönetsel sorunlara yol açmıştır. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde katı atık bertaraf hizmetlerinin planlanması, finansmanı ve uygulanması, yerel yönetimlerin kapasite sınırlarını zorlamakta ve çok aktörlü yönetişim modellerine olan ihtiyacı artırmaktadır. Literatürde katı atık yönetimi çoğunlukla teknik, hukuki veya çevresel açılardan incelenmekte; ancak hizmetin yönetişimsel boyutu, kurumlar arası iş birliği ve karar alma süreçleri bağlamında yeterince analiz edilmemektedir. Bu tez, Kastamonu ili özelinde Avrupa Birliği desteğiyle kurulan entegre katı atık bertaraf tesisini; belediye, mahalli idare birliği ve özel sektör aktörleri arasındaki yönetişim ilişkileri çerçevesinde incelemektedir. Temel varsayım, kamu hizmetlerinin etkin sunumunun, yalnızca altyapı yatırımlarıyla değil, aynı zamanda aktörler arası koordinasyon, kurumsal kapasite ve yerel düzeydeki yönetişim yapılarının işleyişiyle doğrudan ilişkili olduğudur. Yarı yapılandırılmış mülakatlar yoluyla elde edilen bulgular, çok aktörlü yönetim yapılarında kamu otoritesinin düzenleyici gücünü sürdürmeye çalıştığını; hizmetin etkinliğinin ise aktörler arası koordinasyon, kurumsal kapasite ve kaynak paylaşımına bağlı olarak farklılaştığını göstermektedir.