Gübre katkılı zeolit uygulamalarının tohum bahçelerinde çiçek ve kozalak verimine etkisi

Abstract

Programında yoğun ıslah çalışmaları ön görülen 5 hedef türden birisidir. Ayrıca, bu türün Karadeniz bölgesi ağaçlandırma çalışmalarında endüstriyel amaçlı olarak kullanılma potansiyeli bulunmaktadır. Sarıçam, dünya üzerindeki en güney yayılışını Türkiye’de yapmaktadır. Bu durum; genellikle kenar populasyonların farklı genetik yapıda olmasından dolayı sarıçam üzerinde bu anlamda da durulmasını gerektirmektedir. Tohum bahçeleri, tohum meşcerelerinden seçilen üstün ağaçlardan alınan aşı kalemleri ile kurulan (klonal) ve ağaçlandırmaların tohum ihtiyacının karşılandığı genetik olarak üstün tohum kaynaklarıdır. Tohum bahçesinde döllenmelere klonların tamamının katılması arzulanır. Yapılan tespitlerde; tohum bahçesinde erkek ve dişi çiçek oluşum ve gelişim evrelerinin zamanlama ve süre açısından uyumlu olmasına rağmen, rametler, klonlar ve yıllar arası çiçek ve tohum verimi açısından çok yüksek varyasyon olması çiçeklenmenin konolete / kozalağa (tohuma) dönüşüm oranının düşük olması ayrıca dolu-sağlam tohum / toplam tohum oranının ve 1000 Tane Ağırlığının (TA) düşük olduğu saptanmıştır. Bu nedenle; genetik çeşitliliği düşürecek düzeydeki ramet - klon - yıllar arası çiçeklenme / tohum varyasyonunu azaltmak, çiçeklenmenin tohuma dönüşüm oranını artırmak bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu amaca yönelik olarak tohum bahçesinde, fosfor ve potasyum ilaveli zeolit (Klinoptilolit çeşidi) uygulamalarının; çiçeklenme ve tohum verimi üzerine etkisi araştırılmıştır. Çalışma, 1995 yılında Taşköprü Orman Fidanlığında 30 klon ile tesis edilen Sarıçam (Pinus sylvestris L.) Klonal Tohum Bahçesinde gerçekleştirilmiştir. 30 klonda 3’er ramet üzerinde Zeolit (2, 4, 6 kg/m2), Fosfor + Potasyum + Zeolit (50 gr P + 200 gr K + 2, 4, 6, kg/m2) işlemlerinin etkileri toplam 630 adet ramette takip edilmiştir. Araştırmanın sonunda; Klon ve rametlere göre; Erkek ve dişi çiçek sayısı, konolet ve kozalak sayısı üzerine işlemlerin etkisi, SPSS istatistik paket programlarında analiz edilmiş, genç tohum bahçelerindeki çiçek verimine olumlu etki yapacak uygulamalar önerilmeye çalışılmıştır. PKZeO6 uygulaması ile klonların, potansiyelinde var olan çiçek ve kozalak üretimine yaklaştırılarak, klonlar arasındaki varyasyon azaltılabilecektir.