Cumhuriyet sonrası dönemde Türk milliyetçiliği yorumları: Erol Güngör ve Hüseyin Nihal Atsız üzerinden bir inceleme

Abstract

Türkiye’de Cumhuriyetin kurucu ideolojisi olan Türk milliyetçiliğinin Kemalist yorumu, uzun yıllar boyunca baskın bir düşünce sistemi olarak varlık göstermiştir. Ancak zamanla, bu ideolojiyi belirli noktalarda eleştiren aydınlar da öne çıkmaya başlamıştır. Kemalist ideolojiden ayrışmalar gösteren bu aydınlar, milliyetçilik ideolojisine bağlı kalmakla birlikte, muhafazakâr değerleri ve dine daha olumlu bir tutumu benimsemiş ya da daha radikal, ırk temelli bir milliyetçilik anlayışını savunmuştur. Bu süreçte, Kemalist Türk milliyetçiliğinin karşısında adeta alternatif bir yükseliş sergileyen iki önemli akım dikkat çekmiştir: Muhafazakâr Milliyetçilik ve Irkçı-Turancı Milliyetçilik. Erol Güngör, muhafazakâr milliyetçilik olarak tanımlanabilecek bir geleneğin önemli isimlerinden biri olmuştur. Özellikle kültür değişimi, modernleşme ve Türkiye’de aydınların rolü gibi konulardaki çalışmalarıyla, çözüm odaklı ve gerçekçi fikirler üretmeyi hedeflemiştir. Güngör’ün bu fikirleri, muhafazakâr milliyetçilik anlayışına önemli katkılar sağlamış ve kısır ideolojik tartışmalardan uzak, daha kapsamlı bir düşünce sistemi oluşturmasına imkân tanımıştır. Öte yandan, Hüseyin Nihal Atsız, ırkçı-Turancı milliyetçiliğin önde gelen temsilcisi olarak, Kemalist milliyetçiliği özellikle ırk temelli bir bakış açısıyla eleştirmiştir. Kemalist rejimin milliyetçilik anlayışı ile ırkçı-Turancı milliyetçilik arasında 1920’li yılların sonlarından itibaren başlayan gerilimler, Nihal Atsız gibi isimlerin fikirleri etrafında şekillenmiştir. Atsız’ın radikal yaklaşımları, bu akımı Kemalist milliyetçilikten net bir şekilde ayrıştırmış ve iki ideoloji arasındaki farkları belirginleştirmiştir. Bu tezde, hem Erol Güngör’ün hayatı ve kavramsal yaklaşımları incelenerek muhafazakâr milliyetçiliğe olan katkıları açıklanmış, hem de Nihal Atsız’ın fikirleri ekseninde ırkçı-Turancı milliyetçiliğin temel unsurları ve Kemalist milliyetçilikle olan farklılıkları ele alınmıştır. Ayrıca, Kemalist milliyetçiliğin oluşum süreci, temel unsurları ve geçirdiği dönüşümler detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Böylece, Türkiye’deki milliyetçilik anlayışlarının tarihsel ve ideolojik çeşitliliği ortaya koyulmaya çalışılmıştır.