NUSAYRÎLİK VE NUSAYRÎLİĞİN TEŞEKKÜL SÜRECİNDE HAMDÂN EL-HASÎBÎ’NİN YERİ

Abstract

Nusayrîlik, IX. yüzyılda Ebû Şuayb Muhammed b. Nusayr en-Nemiri’ (ö.270/883) tarafından tesis edilen aşırı ve Bâtınî eğilimleri olan bir Şiî kökenli fırkadır. Tarihi süreçte dışa kapalı bir hareket olması hasebiyle fırkaya ait birçok unsur “Sır” olarak addedildiği için Nusayrîlikle ilgili bilgilere ulaşılmakta zorlanılmıştır. Bununla beraber son zamanlardaki siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel alanlarda yaşanan birtakım gelişmeler neticesinde bazı belgelere ve bulgulara ulaşıla bilinmiştir.

Bu çalışmanın amacı bir İslam mezhebi olarak Suriye, Türkiye ve Lübnan’da varlığını devam ettirmekte olan Nusayrîlerin tarihi, teşekkül süreci, günümüzde yaşadıkları bölgeler, temel inançları, din âlimleri ve mezhebe giriş törenleriyle kendine özgü bir nitelik taşıyan Nusayrîleri çeşitli yönleriyle incelemek ve Nusayrîliğin teşekkül sürecinde Hamdân el-Hâsibî’(ö.346-358/957-969)’nin yeri ve önemi hakkında bilgi vermektir.

Nusayrîlik hakkında yapılan çalışmalar incelendiğinde bu alanda Müslüman araştırmacılar tarafından yapılan çalışmaların yabancılar tarafından yapılan çalışmalara nispeten az olduğu görülmüştür. Bununla birlikte Nusayrîlikte sözlü kültürün önemi göz önünde bulundurularak Nusayrîlerle ilgili sözlü kültür kaynaklarına da başvurarak konunun daha iyi analiz edilmesi amaçlanmıştır.