Kastamonu'da tüketilen tahıl ürünlerinin potansiyel olarak zehirli element içeriklerinin belirlenmesi ve sağlık riskinin değerlendirilmesi

Abstract

Yeterli, dengeli ve güvenli gıda tüketimi, insanların yaşamını ve yaşam ile ilgili süreçleri sürdürebilmesi için vazgeçilmezdir. Tahıllar (buğday, pirinç, arpa, mısır, yulaf vb.) ülkemizde olduğu gibi dünya çapında temel gıdalardır ve beslenmede birincil enerji, protein ve lif kaynağını oluşturdukları gibi vitaminler ve mineraller gibi sağlığı geliştirici bileşenleri de içerirler. Bununla birlikte insani faaliyetler ve/veya doğal süreçler sonucunda yayılan potansiyel olarak zehirli elementler (PZE’ler), gıdaların başlıca kirleticileri arasındadır. PZE’ler, kirlenmiş toprakta yetiştirilen gıda maddeleri (tahıllar, baklagiller, sebzeler vb.) yoluyla insan vücuduna girebilir ve insan sağlığında ciddi sorunlarına neden olabilirler. Bu çalışmada, Türkiye’nin Batı Karadeniz Bölgesi’nde yer alan Kastamonu ilinde tüketilen bazı tahıl örneklerinin içerdiği PZE’ler, bir enerji dağılımlı X-ışını floresans spektrometresi ile analiz edildi. Ayrıca bu örneklerdeki PZE’lerin sindirilmesinden kaynaklanabilecek kanserojen olmayan sağlık riski, ortalama günlük doz, risk katsayısı ve risk indisi hesaplanarak değerlendirildi. Analiz edilen tahıl örneklerinde As, Cd, Hg ve Pb’nin derişimi, dedeksiyon limitinin altında bulundu. Altı farklı grubuna ait otuz sekiz tahıl örneklerinde analiz edilen PZE’ler, ortalama değerlerine göre Mn (47,4 mg/kg) > Fe (44,6 mg/kg) > Zn (39,1 mg/kg) > Cu (7,9 mg/kg) > Ni (7,4 mg/kg) > Ti (6,7 mg/kg) > Sn (6,2 mg/kg) > Co (5,8 mg/kg) > Sr (2,7 mg/kg) > Cr (2,6 mg/kg) olarak sıralandı. Sağlık risk değerlendirme sonuçları, buğdayın dışındaki tahıl örneklerindeki analiz edilen söz konusu PZE’lerin, kanserojen olmayan sağlık risk oluşturmadığını gösterdi.