İnönü döneminde Türkiye'de spor politikası (1938-1950)

Abstract

Spor, geçmişten günümüze gelişen ve değişen bir olgu halinde varlığını sürdürürken, farklı dönemlerde ve çeşitli amaçlarla topluma yön vermek için bir vasıta olarak kullanılmıştır. Türkiye’de de özellikle II. Dünya Savaşı döneminde sporun bu amaca yönelik olarak kullanıldığı görülmektedir. Bu araştırmada İnönü döneminde Türkiye’de spor politikası (1938-1950) incelenmiştir. Çalışma kapsamında ilgili yıllar arasında beden eğitimi ve spor politikasına yönelik faaliyetler ele alınmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden tarihsel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Verilerin toplanmasında konu ile ilgili Cumhuriyet Arşiv Belgeleri; Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, tutanak ve kanunlar dergileri, Cumhurbaşkanlığı Resmî Gazetesi ile dönemin süreli yayınları arasındaki çeşitli dergi, gazete, kitap ve makalelerden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler doküman analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırmadan çıkarılan sonuçlar şunlardır: 1938 ile 1950 yılları arasında beden eğitimi ve spor faaliyetleri devlet himayesinde yürütülmüştür. Bu faaliyetlerde devletçi anlayışın daha baskın olması amacıyla Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü’nün (BTGM) kuruluşu gerçekleştirilmiştir. II. Dünya Savaşı döneminde ülkedeki olumsuz şartlara rağmen devlet tarafından bu kuruluşa maddi yardım yapılmıştır. 3530 sayılı Beden Terbiyesi Kanunu çıkarılarak toplumun fiziksel ve zihinsel sağlığı önemsenmiştir. Aynı zamanda bu kanun ile ülke vatandaşlarının savaşa hazırlanması amaçlanmış, beden terbiyesi ve sporda seferberlik ilan edilmiştir. Bu dönemde tesisleşmede yaşanan artış ve uzman eğitici kadronun tedarik edilmesine yönelik yapılan çalışmalar sayesinde Anadolu’da beden terbiyesi ve spor faaliyetlerindeki gelişimin önü açılmıştır. 3530 sayılı Kanunun uygulanmasında yaşanan sıkıntılar nedeniyle beden eğitimi ve spor seferberliği sağlanamamıştır. Ayrıca savaş döneminde uluslararası alanda düzenlenen şampiyonalar ve müsabakalar iptal edilmiş, sporun ülkeler arası dostluk ilişkisine olan katkısı kesintiye uğramıştır. Ancak savaş sonrasında yeniden düzenlenmeye başlanan uluslararası spor organizasyonlarıyla önemli sonuçlar elde edilmiştir. Bu bağlamda 1938-1950 yılları arasında uygulanan beden eğitimi ve spor politikasıyla ülke sporunun gelişimine önemli katkılar sağlanmıştır.