Muhammed Emin Er’in hayatı, eserleri ve tasavvufî anlayışı

Abstract

Muhammed Emin Er, Osmanlı Devleti’nin yıkılışına ve onun yerine baki olan Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin kuruluşuna şahit olmuş büyük bir âlim ve büyük bir mürşid-i kâmildir. Doksan dokuz yıllık ömrünün dokuz yılı Osmanlı Devleti’nde, diğer kalan doksan yılı ise Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nde geçmiştir. Muhammed Emin Er, H. 1332/M. 1914 senesinde Diyarbakır’ın Çermik ilçesine bağlı Kalaç/Kiloyan köyünde dünyaya gelmiştir. İlk tahsili babasının özel olarak getirmiş olduğu Molla Ali’den alan Muhammed Emin Er, bölgedeki pek çok ilmi şahsiyetten dersler almıştır. Daha sonra eğitimini devam ettirebilmek için Suriye’ye gitmiştir. Burada Şeyh Ahmed Haznevî’ye intisap ederek ilk tarikat dersini almıştır. İlmî icâzetini ise Norşîn medresesinde Şeyh Muhammed Maşûk en-Norşînî’den tahsil etmiştir. Muhammed Emin Er, Şeyh Ahmed Haznevî’den sonra Nakşibendiyye şeyhi Seydâ el-Cezerî’ye intisap ederek onun yanında seyr u sülûkunu tamamlamış ve ondan tasavvuf icazeti almış ve onun halifesi olmuştur. Gaziantep’te uzun seneler imamlık yapan Muhammed Emin Er, Mahmud Es‘ad Coşan’ın davetiyle Ankara’ya gelmiş ve orada Mahmud Es‘ad Coşan’ın kurucusu olduğu Fıkıh Enstitüsü’nde uzun yıllar dersler vermiştir. Muhammed Emin Er, Avrupa, Amerika, Pakistan, Mısır, Suriye, İran ve Afganistan başta olmak üzere dünyanın pek çok ülkesine gitmiştir. Buralarda pek çok seminer, konferans, camilerde sohbetler vermiş, ayrıca üniversite öğrencileriyle sohbetler etmiştir. Muhammed Emin Er’in başta tasavvuf ve fıkıh olmak üzere temel İslâm bilimleri alanında çok sayıda eseri bulunmaktadır. Muhammed Emin Er eserlerini Arapça olarak kaleme almıştır. Bu eserlerin bir kısmı Türkçe’ye çevrilmiştir. Eserlerinde, yazı ve söyleşilerinde tasavvufî düşüncesini ortaya koymuştur. Kendisi Nakşibendiyye/Hâlidiyye tarikatına mensuptur. Muhammed Emin Er, eserlerinde şeriat, tarikat, hakikat, marifetûllah, ehl-i sünnet itikadına bağlılık, seyr u sülûk, tevbe, zikir, ihsan, cezbe, râbıta, muhabbet, ahlâk vb. pek çok hususu konu edinmiştir.