Pazarören Köy Enstitüsü arşiv ve kütüphanesi

Abstract

Bu araştırma, Cumhuriyet dönemi eğitim ve kalkınma politikaları kapsamında hayata geçirilen Köy Enstitülerini, Pazarören Köy Enstitüsü özelinde Bilgi ve Belge Yönetimi (BBY) disiplini çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel problemi, literatürde çoğunlukla pedagojik ya da politik temelde ele alınan Köy Enstitülerinin, kurumsal bilgi yönetimi, arşivleme uygulamaları ve kütüphane yapılanmaları açısından yeterince analiz edilmemiş olmasıdır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden "belgesel tarama yöntemi" tekniği kullanılmıştır. Pazarören Mimar Sinan Fen Lisesi bünyesinde korunan ve 1939–1954 yıllarını kapsayan öğrenci sicil defterleri, mezuniyet kayıtları, maaş defterleri ve kütüphane derme envanterleri ve ilgili yayınlar çalışmanın temel veri kaynakları olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Pazarören Köy Enstitüsü'nün yalnızca bir eğitim kurumu değil, üretim, bilgi ve kayıt süreçlerini örgütleyen sistematik kurumsal bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. 1943–1945 yıllarına ait kayıtlar, mezunların %73,5'inin yapı işlerinde uzmanlaştığını göstermektedir. Bu durum, eğitimin köyün fiziksel ve ekonomik kalkınmasına doğrudan katkı sağlayacak biçimde kurgulandığını göstermektedir. Kütüphane koleksiyonu üzerinde yapılan incelemeler, dermenin %47'sinin tercüme eserlerden oluştuğunu ve koleksiyonun planlı bir yayın ve kaynak seçimine dayandığını ortaya koymaktadır. Arşiv materyalinin mevcut fiziksel koşullarda risk altında olmasından dolayı; dijitalleştirme çalışmaları yapılmasının gerekliliği belirlenmiştir. Ayrıca yapılan ön dijitalleştirme çalışmalarının çözünürlük ve standartlar açısından da günümüz bazı değer ve ölçütleri temelinde uygun olmadığı görülmüştür. Bu bağlamda Köy Enstitüsü modeli, Cumhuriyet döneminde şehir ve kasaba merkezleri dışında kalan ve standart eğitime erişimi sınırlı olan kırsal bölgelerdeki genç nüfusun, üretimden kopmadan bulundukları yerlerde eğitim almalarını amaçlayan bir proje olarak kurgulanmıştır. Model, bu gençlerin hem tarım ve kalkınma konularında bilinçlenmesini hem de eğitimli bireyler olarak yetişmesini hedeflemiştir.