Türkiye'de ticari olarak satılan bebek gıdalarının doğal ve yapay radyoaktivite içeriklerinin belirlenmesi ve radyolojik sağlık riskinin değerlendirilmesi
| dc.contributor.author | Altamemi, Raghda Abdulatef Abdulhusein | |
| dc.date.accessioned | 2026-07-02T10:09:31Z | |
| dc.date.issued | 2026 | |
| dc.description.abstract | Bebeklik, fiziksel büyümenin yanı sıra bağışıklık, zihinsel ve bilişsel gelişmelerin en hızlı gerçekleştiği dönemdir. Bu dönemde doğru ve en uygun beslenme, bebeklerin sağlıklı, normal büyümesi ve gelişmesi için kritik öneme sahiptir. Bu dönemde edinilen sağlıklı beslenme, yaşam boyu sağlık üzerinde etkili olabilir. Anne sütü, fizyolojik gereksinimleri karşılayacak yeterli besin maddelerine sahip güvenli, doğal, sürdürülebilir en temel besin kaynağı olduğundan bebekler için doğru ve en uygun beslenme şeklidir. Bebek formülleri, emzirmenin mümkün olmadığı durumlarda bebekler veya yeni doğanlar (<1 yaş) ve emekleyen veya yeni yürümeye başlayan çocukların (1-3 yaş) beslenmesinde anne sütüne iyi bir alternatif olarak kabul edilir. Anne sütüne benzer şekilde üretilen bebek formülleri ve devam formülleri genellikle süt, çeşitli tahıllar, vitaminler, mineraller, bal ve kuru meyvelerden oluşur. Ancak çevre kirleticileri (tarımsal kimyasal kalıntıları) ve doğal toksinler nedeniyle, formüllerin kalitesi üretim, işleme, paketleme, depolama ve nakliye sırasında oluşabilecek olası kontaminasyon nedeniyle değişebilir. Bebekler, formüllerinden kaynaklanan bu kirleticilere karşı önemli ölçüde daha savunmasızdır. Bu durum, bebek formüllerinin güvenliği konusunda endişelere yol açmaktadır. Bu nedenle, bu kirleticileri doğru ve kesin bir şekilde belirlenmesi ve sürekli olarak izlenmesi çok önemlidir. Gıdaların doğal ve/veya antropojenik radyonüklit ile kontamine olması, zayıf bağışıklık sistemleri nedeniyle bebekler için her zaman ciddi bir sağlık tehdidi olmuştur. Besin zincirinde yoğunlaşan bu radyonüklitler, özellikle sindirim ve solunum yoluyla insan vücuduna girerek kanser ve diğer bazı hastalıkların gelişme riskini artırabilir. Bu çalışmada, ilk kez, Türkiye'de tüketilen ticari bebek formülü ve devam formülü örneklerindeki doğal (226Ra; 232Th ve 40K) ve antropojenik (137Cs) radyonüklitlerin içerikleri, yüksek saflıkta germanyum dedektörlü gama ışın spektroskopisi kullanılarak belirlendi ve bu formüllerin sindirilmesi sonucu oluşabilecek radyolojik sağlık riski değerlendirildi. Bebek formülü örneklerindeki radyonüklitlerin ortalama aktivite derişimleri; 2,8 Bq/kg (232Th); 2,6 Bq/kg (226Ra); 162,1 Bq/kg (40K) ve <0,5 Bq/kg (137Cs) olarak ölçüldü. Olası radyolojik sağlık riskini değerIendirmek için hesaplanan toplam yıllık etkin radyasyon dozunun, mortalite ve morbidite kanser riskinin ortalama değerleri, yeni doğanlar için 0,7 mSv/y; 2,8×10-6 ve 4,3 × 10-6 küçük çocuklar için 0,2 (mSv/y); 5,6×10-6 ve 8,7×10-6 olarak bulundu. | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/20.500.12597/44819 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | Kastamonu Üniversitesi | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.subject | Bebek Maması | |
| dc.subject | Bebek Formülü Radyoaktivite | |
| dc.subject | Radyum | |
| dc.subject | Toryum | |
| dc.subject | Yıllık Etkin Doz | |
| dc.subject | Radyolojik Sağlık Riski | |
| dc.subject | Gama- Işını Spektroskopisi | |
| dc.title | Türkiye'de ticari olarak satılan bebek gıdalarının doğal ve yapay radyoaktivite içeriklerinin belirlenmesi ve radyolojik sağlık riskinin değerlendirilmesi | |
| dc.title.alternative | Determination of natural and artificial radioactivity contents of infant formulas sold commercially in türki̇ye and evaluation of radiological health risk | |
| dc.type | doctoralThesis |
Files
Original bundle
1 - 1 of 1
