Kitap okuma alışkanlığının suça sürüklenen çocuklar üzerindeki etkisi

Abstract

Toplumların önemli bir sorunu olan suça sürüklenen çocuk vakalarının sebeplerinin araştırıldığı çalışmaların birçoğu Ülkemizde kesitsel içerikli olup, bu faktörlerin tespiti ve önlenmesine yönelik bulgular oldukça eksik kalmıştır. Çocuklarda suç davranışı eğitim seviyesi ve okuma alışkanlıkları ile yakından ilişkilidir. Bu tez çalışması kitap okuma alışkanlığının suça sürüklenen çocuklar üzerindeki etkisini araştırmak amacı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada suça sürüklenmiş çocukların kitap okuma alışkanlıkları ve bu alışkanlıkları etkileyen çevresel faktörler, nicel araştırma yaklaşımı ve betimsel tarama modeli kullanılarak nesnel biçimde değerlendirilmiştir. Çalışmanın araştırma evrenini, Şubat-Haziran 2025 ayları arasında adli süreçlere dâhil olmuş veya adli birimlerle temas hâlinde bulunan suça sürüklenen çocuklar oluşturmaktadır. Veriler, 11'i kız ve 29'u erkek olmak üzere toplam 40 çocuğa uygulanan, demografik bilgiler, eğitim durumu, okuma alışkanlıkları, kütüphane kullanımı ve çevresel risk faktörlerini içeren kapsam geçerliğine göre düzenlenmiş yapılandırılmış anket formu ile toplanmıştır. Anket çalışmasının güvenilirlik analizi Cronbach's Alpha metodu ile test edilmiş ve güvenilirlik istatistik kat sayısı 0,713 olarak hesaplanmıştır. Bu oran iyi bir iç tutarlılığa işaret etmiştir. Tez çalışmasının veri analizi için Pearson Ki-Kare analizleri kullanılmıştır. Ayrıca kitap okuma alışkanlığı ve diğer değişkenler arası anlamlı ilişkiler, ANOVA karşılaştırmalı analizi ile değerlendirilmiştir. Bu çalışmada, suça sürüklenen çocukların okuma alışkanlıklarının düşük olmasına karşın okumanın önemine dair farkındalıklarının yüksek olduğu gözlenmiştir. Ayrıca ailenin, özellikle babanın eğitim düzeyinin okuma davranışı ve kütüphane kullanımı üzerinde anlamlı etkileri olduğu bulunmuştur. Kütüphanelerin çocukların okuma motivasyonunu artıran önemli bir çevresel faktör olduğu; kitaplara erişim ve uygun ortam sağlandığında okuma isteğini güçlendirdiği görülmüştür. Dijital mecraların okuma alışkanlığını olumsuz etkileyebildiği, buna karşın içsel motivasyona sahip çocukların daha sık okudukları tespit edilmiştir. Bu araştırma, suça sürüklenen çocuklarda okuma kültürünün bireysel, ailesel ve çevresel etkenlerle şekillendiğini ve şiddet ile travmanın özellikle kız çocuklarını daha fazla etkilediğini ortaya koymuştur.