Ömer Lütfi Salman’ın en-namusu’l-akvem li saadeti’l-umem adlı eserinin özeti ve değerlendirilmesi

Abstract

İslam düşünce geleneğinde felsefi bir disiplin olarak ahlak ilmi, kendine hicri 2. asırdan sonra ortaya çıkmıştır. Bu döneme kadar Hadis, Tefsir ve Fıkıh gibi dini ilimlerin içerisinde işlenen ahlak, bu dönemden sonra ilmi ve felsefi araştırma ve tartışmalarla kendisine zemin bulmuştur. Bu alan ilmi bir zemin kazandıktan sonra üzerine yoğun bir ilgi gösterilmiş ve her dönemde muhtelif eserler kaleme alınmıştır. İslam ahlak düşüncesiyle bağlantılı olan İslam siyaset felsefesi, Farabi’nin Aristo ve Platon’un siyaset felsefesiyle ilgili eserlerini incelemesi ve akabinde bu alanda kendi eserlerini vermesiyle başlamıştır. Daha sonra İslam siyaset düşüncesi noktasında birçok müellif muhtelif eserler de kaleme almıştır. İslam düşüncesinde ahlak teorilerinden hareketle, toplumsal konularda ve toplumların birbiriyle olan ilişkilerine çözümler sunma çerçevesinde İslam siyaset düşüncesi de gelişmiştir. Bundan dolayıdır ki İslam’da ahlak düşüncesi ve siyaset anlayışları birbirinden çok da ayrı yapılar olmamıştır. Osmanlı bilim ve düşünce hayatında da ahlak ve siyaset alanında birçok eser yazılmıştır. Tezimizin konusu olan En-Namusu’l-Akvem li Saadeti’l-Ümem adlı eser, Osmanlı’nın son döneminde kaleme alınmıştır. Eser bazı kataloglarda siyaset felsefesiyle ilişkilendirilse de içeriği açısından ahlak düşüncesiyle ilgili olduğu görülmektedir. Tezimizde eserin içeriği özetlenip değerlendirilmiş ve tahlil edilmiştir. Bu çerçevede eserin Osmanlı’nın son döneminde yazılmış olan İslam ahlak düşüncesine ait bir eser olduğu tespit edilmiştir.