Mâtürîdîlere göre Allah'ın kelâmı
Loading...
Files
Date
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Kastamonu Üniversitesi
DOI
Abstract
Bu çalışma, İslâm düşünce tarihinde Allah'ın sıfatları etrafında şekillenen en önemli tartışma alanlarından biri olan kelâmullah meselesini Mâtürîdî kelâm geleneği çerçevesinde incelemektedir. Kur'ân'ın mahiyeti, ilâhî hitabın ontolojik niteliği ve vahyin insanla ilişkisi gibi temel meselelerle doğrudan bağlantılı olan kelâm sıfatı, erken dönemden itibaren Ehl-i hadis, Mu'tezile ve Eş'ariyye başta olmak üzere çeşitli ekoller arasında yoğun tartışmalara konu olmuş, bu tartışmalar yalnızca teolojik düzlemde kalmayarak siyasî ve toplumsal alanlarda da derin etkiler meydana getirmiştir. Araştırmada, İmam Mâtürîdî'nin eserleri merkeze alınarak Mâtürîdî geleneğin Allah'ın kelâm sıfatına dair yaklaşımı tarihsel ve sistematik bir perspektifle ele alınmış, konu klasik kaynaklar ve ilgili literatür ışığında karşılaştırmalı bir yöntemle değerlendirilmiştir. Bu çerçevede kelâm-ı nefsî, kelâm-ı lafzî ve halku'l-Kur'ân gibi meseleler, farklı mezheplerin yaklaşımlarıyla birlikte incelenmiş; Mâtürîdîlerin söz konusu problemlere getirdiği çözüm önerilerinin teorik temelleri ortaya konulmuştur. İnceleme neticesinde Mâtürîdîlerin Allah'ın kelâm sıfatını zâtıyla kâim, ezelî ve hakiki bir sıfat olarak kabul ettikleri, ilâhî kelâmın özünü harf, ses ve lafızlardan bağımsız şekilde açıklarken Kur'ân'ın insanlara ulaştığı lafzî formu bu ezelî hakikatin tezahürü olarak değerlendirdikleri görülmüştür. Böylece Mâtürîdîler, bir taraftan Mu'tezile'nin Kur'ân'ın mahlûk olduğu yönündeki yaklaşımını, diğer taraftan harf ve sesleri de ezelî kabul eden anlayışları eleştirerek ilâhî kelâmın ezeliyetini koruyan ve vahyin tarih içerisindeki tezahürünü açıklayan tutarlı bir kelâm teorisi geliştirmişlerdir. Bu yaklaşım, Mâtürîdî düşüncenin akıl ile nakli uzlaştıran metodolojik karakterini yansıtmasının yanı sıra Allah'ın aşkınlığını muhafaza eden ve vahyin mahiyetini açıklayan sistematik bir teolojik çerçeve ortaya koymaktadır.
Description
Keywords
Citation
KILIÇASLAN, H. (2026). Mâtürîdîlere göre Allah'ın kelâmı (Tez No. 1016655) [Doktora tezi, KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ]. Ulusal Tez Merkezi. Panoya Kopyala
Collections
Endorsement
Review
Supplemented By
Referenced By
Google Scholar
Scholar'da Ara ↗ Bu yayında DOI yok — Altmetric/Dimensions/PlumX/BIP! rozetleri DOI gerektirir.
