Farklı kızılcık (Cornus mas L.) genotiplerinde aşı yöntemi ve uygulama zamanının aşı başarısına etkisi

Abstract

Kızılcıkgiller familyasının üyesi olan Cornus mas L. taksonunun en eski yayılış alanı ve anavatanı olarak kabul edilen yerlerin başında Türkiye gelmektedir. Türkiye’de çok büyük bir kısmı doğal olarak yetişen kızılcık türünün gerek besin içerikleri, gerekse insan sağlığına katkısı ile yakın zamanda değeri giderek bilinir hale gelmiştir. Son yıllarda yürütülen çalışmaların çoğu meyve besin içeriğine odaklanılmış olmakla birlikte yetiştiriciliği konusunda özellikle aşı ile üretim konusunda kısıtlı çalışmalar mevcuttur. Bu amaçla; vejetatif yollarla üstün genotiplerin belirlenmesinin önem arz ettiği ve çoğaltılması ile taksonun yetiştiriciliğine katkı sağlanacağı düşünülerek farklı aşılama yöntemi ve aşılama zamanlarını konu alan bu tez çalışması hazırlanmıştır. Çalışmada; iki farklı kızılcık çeşidinde (sarı kızılcık ve kırmızı kızılcık) üç ayrı zaman periyodunda (Mart, Nisan ve Mayıs ayları) dört farklı aşılama tekniği (Yarma aşısı, İngiliz dilcikli aşı, Yan aşı ve Yongalı Göz aşısı) ile en yüksek tutma başarısını belirlemek amaçlanmıştır. Sarı kızılcık için Düzce’nin Gümüşova ilçesi Elmacık köyünden seçilen ortetler, Kırmızı kızılcık için Düzce ili Merkez ilçeye bağlı Muncurlu köyünden seçilen ortetlerden aşı kalemleri temin edilmiş ve Eskişehir Orman Fidanlığından temin edilen anaçlar üzerinde aşılama uygulamaları yapılmıştır. Çalışma sonucunda; her iki kızılcık çeşidi için de en uygun aşılama zamanının Nisan ayı olduğu belirlenmiştir. Yine her iki çeşit için Nisan ayında en yüksek tutma başarısı; İngiliz dilcikli aşı yönteminde (%95-98 tutma başarısı) gözlenmiştir. Nisan ayı diğer uygulamalarında sırasıyla; yarma aşı (sarı kızılcık-%86; kırmızı kızılcık-%76,6); yan aşı (sarı kızılcık-%46; kırmızı kızılcık-%81,6) ve yongalı göz aşı (sarı kızılcık-%18; kırmızı kızılcık-%18,3) teknikleri ile tutma başarısı elde edilmiştir.