Farklı Sıcaklık Uygulamalarının Türk Mercimek Çeşitlerinde Antioksidan Korunma Sistemi Üzerine Etkileri

Abstract

Mercimek, yüksek protein, folik asit ve lif içeriğiyle insan beslenmesinde oldukça önemli bir yer tutar. Türkiye dünyada mercimek üretiminde ilk sıralarda yer almakta ve ülke tüketimi için de yüzyıllardır tarımı yapılmaktadır. Kurağa ve yüksek sıcaklıklara oldukça toleranslı olmasına rağmen büyüme sezonunda orta seviyede neme ihtiyaç duyar. Türkiye’de mercimek üretimi Doğu, Güneydoğu ve İç Anadolu bölgelerinde yapılmaktadır. Bu çalışmada yazlık (Meyveci) ve kışlık (Kafkas) olmak üzere iki mercimek çeşidinin farklı sıcaklıklarda gösterdikleri büyüme geriliği, oksidatif hasar ve antioksidan tepki karşılaştırıldı. 9 günlük mercimek tohumları farklı sıcaklık uygulamalarına (25 ˚C, 35˚C ve 40˚C )2 gün maruz bırakıldı ve çeşitli fizyolojik ve biyokimyasal parametrelerde meydana gelen değişimler incelendi. Kafkas çeşidi yüksek sıcaklıklarda su kaybı gösterirken yazlık çeşit meyvecide önemli bir değişiklik gözlenmedi. 2 gün boyunca 40 ˚C uygulaması iki çeşitte de gövdede büyüme geriliğine sebep olurken, kökte anlamlı bir değişim meydana gelmedi. İyon sızıntısı ve lipid peroksidasyonu sonuçlarının gösterdiği gibi 40˚C uygulaması, meyvecide daha belirgin olmak üzere, iki çeşitte de hücre zarı hasarına sebep oldu. Yüksek sıcaklıklara maruz bırakılma nedeniyle önemli miktarda biriken prolin, Kafkas türünde daha az belirgin görülen membran hasarına sebep gösterilebilir. Askorbat peroksidaz (APX) ve Katalaz (KAT) enzimlerinin antioksidan aktivite ölçümleri iki çeşitte de benzer sabitlikte bir profil çizmiştir. Bu durum bazı ozmokoruyucu moleküllerin ve enzimatik olmayan antioksidan moleküllerin yüksek sıcaklıklarda antioksidan savunma sisteminde daha önemli rollerinin olabileceğini düşündürmektedirler.