Sosyal bilgiler eğitiminde anakronizm sorununun incelenmesi

Abstract

Sosyal bilgiler eğitiminin hedefleri arasında, öğrencilerin geçmişi, bugünü ve geleceği ilişkilendirerek anlamlandırmaları ve tarihsel olay ile olguları kendi zaman, mekân ve koşulları içerisinde değerlendirebilmeleri yer almaktadır. Ancak öğrencilerin anakronik düşünme eğilimi göstermeleri, bu hedeflerin gerçekleştirilmesini zorlaştırabilmektedir. Zira tarihsel olayları, olguları ve kavramları anlamlandırma sürecinde öğrencilerin karşılaştıkları sorunlardan biri de anakronizmdir. Bu doğrultuda araştırmanın amacı ortaokul 7. sınıf sosyal bilgiler dersinde anakronizmi önlemeye yönelik geliştirilen etkinliklerin öğrencilerin yaptıkları anakronik hataların giderilmesindeki etkisini değerlendirmektir. Bu araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve araçsal durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, ortaokul 7. sınıf düzeyinde öğrenim görmekte olan toplam 20 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma verileri, öğrencilerin konuya ilişkin düşüncelerini ve anlamlandırma süreçlerini ayrıntılı biçimde ortaya koyabilmek amacıyla çalışma yaprakları ve yarı yapılandırılmış mülakat formu aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz ve içerik analizi yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, katılımcıların tarihsel olay ve olguları değerlendirirken başlangıçta yoğun biçimde anakronik hata yapma eğiliminde olduklarını ortaya koymaktadır. Ancak çalışma sürecinde uygulanan eğitsel etkinliklerin ardından öğrencilerin tarihsel olayları kendi dönemsel bağlamları içinde değerlendirme becerilerinde gelişme olduğu, buna bağlı olarak da anakronik hata yapma oranlarında belirgin bir azalma gözlendiği belirlenmiştir.