Pestisitler ve Sessiz Tehlike: Hayvan ve İnsan Sağlığı için Potansiyel Risk

Abstract

Pestisitler tarımsal mücadele, veteriner hekimlik ve halk sağlığı alanında zararlılara karşı kullanılan kimyasal maddelerdir. Pestisitler haşere mücadelesinde, ürün verimliliğinin artmasında ve vektör kaynaklı hastalıkların önlenmesinde kullanılmasına rağmen aşırı ve bilinçsiz kullanımı hayvan ve insan sağlığı üzerinde ciddi toksik etkilere yol açabilir. İnsan ve hayvanlar pestisit kalıntılarını içeren gıda, yem, su, hava ve toprakla dolaylı olarak maruz kalabilirler. Ayrıca ektoparazit mücadelesinde kullanılan pestisitlerin insanlara ve hayvanlara uygulanması yoluyla doğrudan maruziyet de söz konusudur. Pestisit ve/veya metabolitlerinin kalıntılarına sebze, meyve ve tahıllar ile et, süt, yumurta gibi hayvansal ürünler rastlanabilmektedir. İnsan ve hayvanlardan alınan kan, idrar, dışkı gibi biyolojik örnekler ile su, sediment, toprak gibi çevresel örneklerde de pestisit ve metabolitlerinin varlığı gösterilmiştir. Pestisit kullanımı ve buna bağlı olarak sağlık üzerine zararlı etkilerini azaltmak için öncelikli olarak kimyasal pestisitlerin kullanımı mümkün olduğunca azaltılmalı, İyi Tarım Uygulamaları ve Entegre Haşere Yönetimi uygulamalarıyla en aza indirilmelidir. Bunların yerine biyolojik kontrol, biyopestisitler, semiokimyasallar ve transgenik ürünler gibi doğal ve çevre dostu alternatif yöntemler tercih edilmelidir. Pestisitlerin zararlarıyla ilgili toplumsal farkındalık artırılmalıdır. Pestisit uygulaması yapan kişiler bilinçlendirilmeli uygulayıcılara sertifikalı kurslar zorunlu hale getirilmelidir. Resmi Otoritelerce denetim ve kontrollerin sıklığı artırılmalıdır. İnsan-hayvan-çevre sağlığı bir bütün olarak ele alınmalı, ilgili tüm meslek grupları konuya Tek Sağlık bilinciyle yaklaşmalıdır.