MUSTAFA ŞEKİP’İN [TUNÇ] KANT HAKKINDA YAYIMLANAN MAKALELERİ

Abstract

Modern psikolojinin felsefenin Türkiye’de inşa edilmesinde aktif rol alan bilginlerimizden biri olan Mustafa Şekip [Tunç] daha çok Bergson hakkında yaptığı yayınlarla Türkiye’de tanınmıştır. Mustafa Şekip’in ölümünden sonra hakkında çok fazla akademik çalışma yapılmıştır. Mustafa Şekip Kant felsefesi hakkında iki makalesini Osmanlı Türkçesi ile yayımlamıştır. Bunlardan ilki 1925 yılında Milli Mecmua’da yayımlanan “Kant ve Felsefesi” isimli makalesi; diğeri 1927 yılında Hayat Mecmuası’nda yayımlanan “Kant Hiç Kabahatsiz mi?” isimli makalesidir. Bu çalışma kapsamında söz konusu iki makalenin Latin harflerine tam transliterasyonu ve felsefi analizi yapılmıştır. Mustafa Şekip “Kant ve Felsefesi” isimli makalesinde, Kant felsefesinin en belirgin taraflarına değinmiş ve gerekli gördüğü yerlerde konu ile ilgili şahsî fikirlerini paylaşmıştır. Mustafa Şekip bu makalesinde öncelikle Kant’ın Copernicus’tan ilham alarak kurguladığı “özne merkezli” bilgi modelini genel hatları ile açıklamıştır. Makalesinin devamında ise Kant felsefesinde aklın teorik olarak neyi bilip neyi bilemeyeceğini tartışıp Tanrı, ruh, özgürlük gibi metafizik unsurların konumunu izah etmiştir. Mustafa Şekip “Kant Hiç Kabahatsiz mi?” isimli makalesini, Hayat Mecmuası’nın 49. sayısında yayımladığı “Terakki Fikrinin Menşeʾi ve Tekâmülü” başlıklı makalesinde Kant’a yönelik beyan ettiği görüşlerine dair yakın dostu Azad Bey’in yönelttiği eleştirilere cevaben yazmıştır. Mustafa Şekip bu makalesinde Kant’ın siyasi baskılara boyun eğerek kral II. Frederik’e koşulsuz tabi olmasını eleştirmiştir. Mustafa Şekip, Kant felsefesine dair kaleme aldığı bu makalelerinde yeni bir yaklaşım ortaya koymamıştır fakat Kant felsefesinin erken Cumhuriyet dönemi bilim dünyasında tanınmasına ve ilgi görmesine katkıda bulunmuştur.