KASTAMONU ORMAN ÜRÜNLERİ ENDÜSTRİSİNDE KURULUŞ YERİ SEÇİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AHP METODU İLE İNCELENMESİ

Abstract

Kurulus yeri secimi, gunumuzde karar vericileri en cok zorlayan faaliyetlerden biridir. Karar vericiler, yatirimlari icin en uygun kurulus yerini belirlerken cok sayida kriteri goze alarak bircok alternatifi degerlendirmek durumundadirlar. Bir isletmenin kurulus asamasinda, en uygun isletme buyuklugunun veya uretim kapasitesinin secimi, en uygun uretim teknolojisinin veya uretim yonteminin secimi ve en uygun isletme kurulus yerinin secimi olmak uzere uc onemli asama vardir. Isletme kurulus asamasinda iken belirlemis oldugu kapasite, uretim yontemi vb. gibi konulari faaliyet esnasinda da belirli sinirlar icerisinde degistirebilme imkânina sahiptir. Ancak isletmelerin, sectikleri kurulus yeri en uygun kurulus yeri olmadigi takdirde, secilen kurulus yerini daha sonra degistirmesi ya mumkun olmamakta ya da cok buyuk maliyetlere katlanmasi gerekmektedir. Kurulus yeri secimi, kendisinden sonra gelen uretim yonetimi faaliyetlerinden, uretim planlamasi ve kontrolu, proses dizayni, is yeri duzenlemesi, stok kontrolu, kapasite planlamasi ve tedarik zinciri yonetim faaliyetlerini de etkilemektedir. Bu anlamda uretim yonetimi faaliyetleri de kurulus yeri seciminden dogrudan etkilenmektedir. Yer secimi konusunda alinacak karar, oldukca uzun bir sure isletmeyi belirli kosullar altinda calismak zorunda birakacaktir. Kurulus yeri ile ilgili karar, uretim maliyetlerini ve karliligini dogrudan etkileyecek ve dolayisiyla isletmenin varligi, basarisi ve surekliligi uzerinde onemli olcude etkili olacaktir (Ucuncu, 2006). Yanlis secilen kurulus yeri degistirilmediginde de hedeflenen verimlilik ve etkinlige ulasmalari mumkun olmaz. Kurulus yeri seciminde genel olarak etkili faktorler; pazar, hammadde kaynaklari, ulasim ve tasima imkanlari, isgucu, enerji ve yakit, tesvik imkanlari, sosyo-kulturel cevre, yan sanayiye yakinlik, mevcut yatirimlar, finans kurumlari, egitim ve arastirma kurumlaridir (Ucuncu, 2006; Korkut vd., 2010, Kobu, 2006). Bu arastirmada, Yonga levha, MDF, kapi, kontrplak uretimi ve kerestecilik konusunda alaninda basarili isletmeler bakimindan iyi bir deneyime sahip olan Kastamonu ilini kurulus yeri olarak on plana cikarabilecek faktorlerin belirlenmesi ve onem derecelerine gore siralanmalari amaclanmaktadir. Bu amacla 8 farkli kriter belirlenmis ve cok kriterli karar verme yontemlerinden biri olan Analitik Hiyerarsi Sureci (AHP) yontemi ile analiz edilmistir. Uzman gorusleri ile yapilan ikili karsilastirmalar sonucunda hammaddeye yakinlik en oncelikli kriter olurken, sirasiyla pazara yakinlik ve ulasim-tasima imkanlari kriterleri oncelikli kriterler olarak bulunmustur. Anahtar kelimeler: Kurulus yeri secimi, orman endustrisi, AHP.