Üniversite Öğrencileri Açısından Kentsel Kültürel Peyzajlarda Karakter ve Algı Değişimi: Bartın, Amasra, Safranbolu*

Abstract

Yuzyillar boyunca bircok medeniyete ev sahipligi yapmis olan Anadolu sahip oldugu peyzaj cesitliligi ile gunumuzde kulturel peyzajlar acisindan onemli orneklere sahiptir. Bu ornekler icerisinde ulkemizde Bati Karadeniz Bolgesi’ndeki kulturel turizm tur guzergahinda yer alan arastirma alanlari olarak secilen Bartin, Amasra ve Safranbolu kentleri kendilerine ozgu kulturel peyzaj karakterleri ile dikkat cekmektedir. Gunumuzdeki hizli kentlesme, kulturel peyzajlar uzerinde baskilar olusturmaktadir ve beraberinde degisimi getirmektedir. Bu kapsamda, secilen alanlarda kentsel kulturel peyzaj karakterindeki degisim algisi Bartin Universitesi Peyzaj Mimarligi Bolumu 3. ve 4. sinif lisans ogrencileri ile lisansustu ogrencilerine anket uygulanarak ortaya konulmustur. Anket sonuclarina gore ogrencilerinin secilen kentler butununde kulturel peyzajlardaki karakter degisimindeki farkindaliklarinin yuksek oldugu ortaya cikmistir. Gerek bakimsizlik gerek peyzaj onarim calismalarinin eksikligi gerekse tarihi dokuyla uyumsuz planlamalar ve tasarimlar acisindan kentsel kulturel peyzaj karakterinin gecmisten gunumuze olumsuz bir degisim sureci sergiledigi katilimci degerlendirmeleri sonucunda elde edilmistir. Anket sonucunda, katilimcilar genel olarak Bartin Cayi’nin Bartin Kenti icin onemli bir karakter ogesi oldugunu ama sel ve taskin riski acisindan Bartin Cayi ve cevresinin yeniden planlanmasi gerektigini ve tarihi Bartin evlerinin mevcut haliyle terkedilmis bir gorunume sahip oldugunu ifade etmislerdir. Amasra icinse Amasra’nin tarihi arkeolojik antik liman karakterini yansittigi ve kentin yarimada ozelliginin gorsel ve estetik cesitlilik sundugu ifade edilirken, kentsel sit alani icerisindeki yeni yapilarin geleneksel konut dokusu ile uyumlu olmadigi katilimcilar tarafindan ortaya konulan sonuclar arasindadir. Son olarak Safranbolu icin Safranbolu evlerinin Safranbolu Kenti icin onemli bir karakter ogesi oldugunu, safranin Safranbolu icin karakteristik bir bitki oldugunu ve geleneksel kent dokusunun mevcut haliyle kente kulturel ve estetik bir gorunum kazandirdigini ifade ederken, kent dokusundaki mevcut acik ve yesil alanlarin nitelik ve nicelik yonunden yeterli olmadigini belirtmislerdir. Universite ogrencilerinin algilari ve tercihleri goz onunde bulunduruldugunda, kent kimligine ve karakterine uygun gelecekte yapilacak planlama ve tasarim calismalarinin kentsel kulturel peyzajlarin miras alani olarak surdurulebilirligi acisindan onem tasidigi soylenebilmektedir. Sonucta, calisma, Bartin, Amasra ve Safranbolu icin yapi olceginden kent olcegine kadarki kentsel tasarim stratejilerinin gelistirilmesi acisindan onemli bir yol gosterici ozellige sahiptir.