Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Kimlik ve Kültür Kavramlarına Yönelik Metafor Algıları

Abstract

Kimlik, “İnsanların kim olduklarıyla ve toplumsal dünyayla ilgili olarak iletişim ve dil aracılığıyla kurdukları düşünceler bütünü” şeklinde tanımlanmaktadır. Farklı birçok tanımı yapılan kültür ise “bir topluluğun yaşamını sürdürmesinde uyum ve dayanışmayı sağlayacak, kişiler arasında iletişimi kuracak kurumları; yaşamı anlamlandırırken başvurulacak değerler, kurallar ve inançlar dizgesini içeren yapı” olarak ifade edilmektedir. Bu kavramlar toplumsal yaşamda bireylere aidiyetlik duygusu kazandıran başlıca faktörler arasındadır. Nitekim bu çalışmada, üniversite öğrencilerinin “kimlik ve kültür” kavramlarına yönelik algıları ve bu algılarında hangi kaynakların etkili olduğu, onların söz konusu kavramlara yönelik geliştirmiş oldukları metaforlar aracılığıyla belirlenmeye çalışılmıştır. Metaforlar, soyut kavramların zihinde somut­laştırılması ve görselleştirilmesini sağlamakta ve böylece öğrenilen bilgilerin akılda daha uzun süre kalmasını ve daha kolay hatırlanmasını sağlayarak öğrenme motivas­yonunu artırmaktadır. Son yıllarda, metaforların belli başlı sosyal or­tamlardaki faaliyetlere nasıl rehber olduğu, inançları, tutumları ve değerleri nasıl şe­killendirdiği, örgütsel süreçleri nasıl gösterdiği ve örgütsel yaşamın oluşturulmasında nasıl vurgulandığına yönelik olarak ilginin arttığı görülmektedir (Çelikten, 2006:270). Bu bağlamda soyut birer kavram olan “kültür ve kimlik” hakkında geliştirilmesi beklenen metaforlar, bu kavramlara yönelik algıyı ve bu algının oluşumundaki muhtemel sebepleri ortaya koyacaktır. Araştırmanın örneklemini, 2013-2014 eğitim-öğretim yılında, Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği bölümünde I., II., III. ve IV. sınıflarda öğrenim gören 353 öğrenci oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen “Kimlik ve Kültür Metaforları Anketi” kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra içerik analizleri de yapılmıştır.